«Ο θεός της σφαγής» της Γιασμίνα Ρεζά - Θεατρική κριτική

 

«Ο θεός της σφαγής» της Γιασμίνα Ρεζά

στο Studio Μαυρομιχάλη

σε σκηνοθεσία Ζωρζίνας Τζουμάκα και Χριστίνας Χριστοφή

 

“Τα κλισέ και οι βεβαιότητες του αστικού μας πολιτισμού

αποκαλύπτουν την πρωτογονική μας γύμνια”

 

Γράφει ο Δημήτρης Φιλελές

 

Εισαγωγικά:

Οι ανθρώπινες σχέσεις είναι η προσφιλής θεματολογία της Γαλλίδας δραματουργού Γιασμίνα Ρεζά και μέσα από αυτές έχει γίνει ιδιαίτερα δημοφιλής στο ευρύ αναγνωστικό κοινό. Οι χαρακτήρες της είναι κοινοί θνητοί, οι γείτονες, οι φίλοι μας ή και εμείς οι ίδιοι (κάτι που ενδέχεται να μην το έχουμε κατανοήσει ή παραδεχτεί). Στο πλαίσιο αυτό εντάσσεται και «Ο θεός της σφαγής», μια κοινωνικού χαρακτήρα κωμωδία που η εξέλιξη και το τέλος της αφήνει μια πικρή γεύση  στο στόμα. Γιατί όταν οι άνθρωποι, εξαιτίας μηχανισμών πυροδότησης, δείχνουν το πραγματικό τους πρόσωπο, η αλήθεια τους αναδύεται στην επιφάνεια και τις πιο πολλές φορές η έκπληξη είναι δυσάρεστη.

 

Η υπόθεση:

Δυο εντεκάχρονοι συμμαθητές, ο Μπρουνό και ο Φερντινάν, έρχονται στα χέρια για λόγο που κανένας από τους δύο δεν αποκαλύπτει. Όμως από τη συμπλοκή προκύπτει θύμα και θύτης.

Οι γονείς του Μπρουνό καταφέρνουν να του αποσπάσουν το όνομα του θύτη και απευθύνονται στους γονείς του. Τους ενημερώνουν και τους καλούν σε συνάντηση, ώστε να δοθούν αμοιβαίες εξηγήσεις και να επέλθει η εξομάλυνση της κατάστασης. Το πράγμα φαίνεται εύκολο, μιας και ζούμε σε κοινωνία πολιτισμένη, έχουμε την κατάλληλη μόρφωση, αλλά και την παιδεία ως γονείς για τη διαχείριση κρίσεων που συχνά προκύπτουν κατά την περίοδο της εφηβείας των παιδιών μας.

Πράγματι, αρχικά η ατμόσφαιρα, παρά τη διάχυτη αμηχανία, είναι άκρως πολιτισμένη και σχηματίζουμε την εντύπωση ότι θα επικρατήσει πνεύμα αλληλοκατανόησης και συμφιλίωσης, ώστε σύντομα το επεισόδιο να θεωρηθεί λήξαν μέσα σε κλίμα τυπικά φιλικό και συναινετικό. Ωστόσο, η μητέρα του θύματος πιέζει τα πράγματα, ώστε πολύ σύντομα πυροδοτείται ένα ντόμινο αρνητικών σκέψεων και εκφράσεων, που σύντομα μετατρέπονται σε εκτόξευση προσβλητικών υπαινιγμών και κατηγοριών εκατέρωθεν. Και η παρεκτροπή της κατάστασης παίρνει ακόμα μεγαλύτερες διαστάσεις, καθώς πέρα από τις διαφορές ανάμεσα στις δύο οικογένειες αναφύονται και οι διαφορές στο εσωτερικό κάθε ζευγαριού. Παράξενες συμμαχίες δημιουργούνται που σύντομα αναιρούνται, για να εμφανιστούν στη θέση τους άλλες.

Μια καθωσπρέπει συνάντηση γονέων μετατρέπεται σε «σφαγή» όταν τα προσωπεία πέφτουν και στη θέση τους εμφανίζονται οι αληθινοί χαρακτήρες και οι απόψεις που έχουν για τη ζωή τόσο σε ατομικό όσο και σε κοινωνικό επίπεδο, όταν ο πρωτογονισμός της ανθρώπινης φύσης αναδύεται κυρίαρχος στην επιφάνεια, όταν η εγωιστική τάση για επιβολή της άποψής μας μάς αφήνει γυμνούς από την επίστρωση της «χρυσόσκονης» και δεν αντέχουμε να κοιτάξουμε τον καθρέφτη μας, όταν διαψεύδουμε τις ίδιες μας τις προσδοκίες και ο «θεός της σφαγής» ξυπνά ολοζώντανος μέσα μας. Εξάλλου, η ιστορία της ανθρωπότητας είναι πλήρης σφαγών στο όνομα πάντα ενός πανάγαθου θεού.

 

Η παράσταση ως συνολική εικόνα:

Το κείμενο της Γιασμίνα Ρεζά, μεταφρασμένο άψογα από τον Γιώργο Αρχιμανδρίτη, αποτελεί από μόνο του πυξίδα τόσο για τη μορφή όσο και για τον τρόπο με τον οποίο θα εξελιχθεί η ιστορία επί σκηνής. Η  Ζωρζίνα Τζουμάκα και η Χριστίνα Χριστοφή σχηματίζουν την τρισδιάστατη εικόνα του και προσφέρουν στο κοινό τέσσερις αληθινούς χαρακτήρες, τέσσερις ανθρώπους της διπλανής πόρτας, που ενώ ξεκινούν με τις καλύτερες προθέσεις, μεταμορφώνονται με αργό και σταθερό ρυθμό στα αντικοινωνικά μορφώματα που συναντάμε στην καθημερινή μας ζωή. Το κωμικό εναλλάσσεται με φυσικότητα και εκχωρεί τη θέση του στο δραματικό στοιχείο, συνυπάρχουν και αλληλοσυμπληρώνονται,  ενώ η ακαριαία μετάβαση από το ένα στο άλλο κρατά αμείωτο το ενδιαφέρον του κοινού. Οι ψυχολογικές μεταπτώσεις, οι «ανίερες» -έστω και προσωρινές- συμμαχίες και η άρνηση αντιμετώπισης των πραγματικών προβλημάτων τροφοδοτούν τους θεατές με πολλές και ποικίλες σκέψεις.

Η σκηνογραφική προσέγγιση της Ισιδώρας Ντούλου παρουσιάζει ενδιαφέρον, καθώς ο χώρος αποπνέει μια μικροαστική «αρχοντιά», με την προβλεπόμενη κουλτούρα και την επιβεβλημένη τάξη, ενώ οι ενδυματολογικές επιλογές της συλλειτουργούν με αυτό που ο κάθε χαρακτήρας επιχειρεί να προβάλλει προς τους άλλους.

Τέλος, η Χριστίνα Χριστοφή έχει επιμελώς μεριμνήσει ώστε και οι φωτισμοί της να επικοινωνούν διαρκώς με την περιρρέουσα επί σκηνής ατμόσφαιρα.

 

Οι ερμηνείες:

Η Ευαγγελία Καπόγιαννη, ως Ανέτ, είναι η προσωποποίηση της μητέρας που έχει εξολοκλήρου επωμιστεί τη λειτουργία μιας οικογένειας και τη διαπαιδαγώγηση του παιδιού, είναι ανεπαρκής, κάνει λάθη και παραπαίει, ζητάει απεγνωσμένα κάποιος να την ακούσει, αλλά παραμένει φωνή βοώντος εν τη ερήμω. 

Η Μαρία Μπρανίδου, ως Βερονίκ, αυταρχική, αρρωστημένα τακτική και ορθολογίστρια, απαιτεί ο κόσμος να έρθει στα μέτρα της, αφού μόνο εκείνη γνωρίζει και πράττει το σωστό. Έχει πάρει τα ηνία της οικογένειας στα χέρια της και ενώ παραδίδει μαθήματα ήθους, πρακτικά υποτιμά όλους τους άλλους.

Ο Βασίλης Πουλάκος, ως Μισέλ, είναι ο κλασικός πάτερ φαμίλιας, που ασχολείται αποκλειστικά με την προσφορά στην οικογένεια. Άγεται και φέρεται από τη σύζυγο και τα παιδιά του, ενώ ο ίδιος παραμένει ένα μικρό παιδί που απλώς αλλάζει μέγεθος και αρέσκεται και αρκείται στην ανακήρυξή του σε αρχηγό.

Ο Δημοσθένης Φίλιππας, ως Αλέν, είναι ο γνωστός σε όλους κατ’ όνομα οικογενειάρχης, που αφού έπραξε το καθήκον του (γάμος και παιδί) και αποτελεί την αποκλειστική πηγή εισοδήματος, απαιτεί και επιβάλλει την περιχαράκωση του χώρου του και την απρόσκοπτη ενασχόληση του με την επαγγελματική του ανέλιξη χωρίς παρεμβολές. 

 

Συνοψίζοντας:

Πρόκειται για μια παράσταση η οποία απεικονίζει τα πιο μελανά σημεία από την πραγματικότητα που αρνούμαστε ως γονείς και ως κοινωνία να δούμε και να αντιμετωπίσουμε, μια παράσταση που μιλάει ανοιχτά για όσα διαχρονικά επιχειρούμε ανεπιτυχώς να σπρώξουμε κάτω από το χαλί, επειδή δεν έχουμε τη δύναμη και την πίστη να σπάσουμε το στρεβλό είδωλο που βλέπουμε στον καθρέφτη μας, μια παράσταση από την οποία μόνο όφελος μπορεί να προκύψει για το ανθρώπινο είδος. Για να βάλουμε επιτέλους στην άκρη του εκάστοτε «θεό της σφαγής».

 

Η ταυτότητα της παράστασης:

Κείμενο: Γιασμίνα Ρεζά

Μετάφραση: Γιώργος Αρχιμανδρίτης

Σκηνοθεσία: Ζωρζίνα Τζουμάκα, Χριστίνα Χριστοφή

Σκηνικά – Κοστούμια: Ισιδώρα Ντούλου

Φωτισμοί – Βίντεο: Χριστίνα Χριστοφή

Φωτογραφίες: Χρήστος Καλαϊτζής

Παραγωγή: ΜΠΙΠ

Επικοινωνία: Γιώτα Δημητριάδη

 

Πρωταγωνιστούν (αλφαβητικά):

Ευαγγελία Καπόγιαννη, Μαρία Μπρανίδου, Βασίλης Πουλάκος και Δημοσθένης Φίλιππας.

Τρέιλερ: https://www.youtube.com/watch?v=_fozIbUY-6c

 

Πληροφορίες:

Πρεμιέρα 17 Οκτωβρίου

Κάθε Σάββατο στις 18:00 και Κυριακή στις 21:15

Τελευταία παράσταση 6 Δεκεμβρίου

Διάρκεια: 75 λεπτά

Τιμές εισιτηρίων: 18 ευρώ (κανονικό), 12 ευρώ (φοιτητικό, ανέργων), 10 ευρώ (ατέλεια).

Προπώληση:

www.more.com/gr-el/tickets/theater/o-theos-tis-sfagis-2/

Τηλέφωνο κρατήσεων: 210653330

Studio ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗ (Μαυρομιχάλη 134, Εξάρχεια)

Πηγή πρώτης δημοσίευσης: "Ο θεός της σφαγής" στο fractal