“Εδώ δεν πενθούν” της Μένιας Κιοσσέ - Θεατρική κριτική

 

“Εδώ δεν πενθούν”

Κείμενο: Μένια Κιοσσέ – Σκηνοθεσία: Θάνος Καπρέλης

στο Θέατρο 104

Γράφει ο Δημήτρης Φιλελές

 

Εισαγωγικά:

Τι συμβαίνει όταν μια αναπάντεχη απώλεια χτυπήσει και τη δική μας πόρτα; Πώς άραγε νιώθει ένας άνθρωπος που αποχωρίζεται για πάντα ένα αγαπημένο του πρόσωπο; Πόσο κατορθωτό είναι να επανέλθει κάποιος στην κανονικότητα και τη λειτουργικότητα όταν το πένθος του έχει προκαλέσει μια μόνιμη ψυχική αναπηρία; Μπορούμε όλοι να διανύσουμε τα πέντε στάδια (άρνηση, θυμός, διαπραγμάτευση, κατάθλιψη, αποδοχή) που ορίζει η επιστήμη με την ίδια ταχύτητα και με γραμμικότητα, ώστε να φτάσουμε στην ποθούμενη –αν αυτό είναι το ζητούμενο– “ίαση”; Προφανώς όχι. Είμαστε διαφορετικοί μεταξύ μας, δεν είμαστε ρομπότ, δεν βιώνουμε όλοι με την ίδια ένταση τα γεγονότα και τα συναισθήματα που αυτά προκαλούν. Η απώλεια μοιάζει ανίκητη (και είναι σε επίπεδο φυσικής παρουσίας), το πέρασμα από το σκοτάδι στο φως είναι αργό και επώδυνο, αλλά είναι και η μόνη λογική διέξοδος.

 

Η υπόθεση:

Με φόντο έναν σιδηροδρομικό σταθμό, ένας άντρας και μια γυναίκα με κοινό προορισμό, άγνωστοι μεταξύ τους, συναντιούνται περιμένοντας να επιβιβαστούν στο τρένο. Η ανακοίνωση της καθυστέρησης της αμαξοστοιχίας τους προκαλεί νευρικότητα, καθώς και οι δύο φαίνονται αγχωμένοι και βιαστικοί.

Η πρώτη τους επικοινωνία, με τις λίγες λέξεις που ανταλλάσσουν, μοιάζει περισσότερο με αψιμαχία που οφείλεται σε ό,τι καθένας κουβαλάει στην ψυχή του. Και καθώς η ηρεμία σταδιακά αποκαθίσταται, η μεταξύ τους επικοινωνία μεταμορφώνεται σε διάλογο που καταλήγει σε αμοιβαίες εξομολογήσεις. Ο καμβάς των αναμνήσεων εντείνει την άρνηση της απώλειας, ενώ ένας αναιτιολόγητος θυμός “θαμπώνει” την εικόνα της πραγματικότητας. Και αφού δεν υπάρχει άλλος αίτιος, η αναζήτηση της ευθύνης στρέφεται στον εαυτό τους, σε όσα θεωρούν ότι δεν έπραξαν όταν έπρεπε, σε όσα άφησαν για “αύριο”, σε όσα δεν είδαν, ενώ έπρεπε να έχουν δει. Όμως η κοινή τους μοίρα στην απώλεια, είναι δεμένη από μια ακόμα αόρατη αλλά ισχυρή κλωστή, που μέσα από τη θλίψη, τους οδηγεί στην αποδοχή.  

Το σκοτάδι πλέον διαλύεται και τη θέση του παίρνει η έξοδος στο φως. Ένα βήμα που χρειάζεται πολύ θάρρος και που δεν βρίσκουν όλοι τη δύναμη να το κάνουν. Τι θα κάνουν οι ήρωες της δικής μας ιστορίας; Η απάντηση επί σκηνής.

 

Η παράσταση ως συνολική εικόνα:

Η Μένια Κιοσσέ, με όχημα το συναίσθημα, αποτυπώνει με λέξεις την πιο οδυνηρή στιγμή της ζωής, τη στιγμή της απώλειας που ανατρέπει τα δεδομένα μας. Μιλάει για μας, τους κοινούς θνητούς, με το πεπερασμένο της φύσης μας, με τους φόβους και τις αδυναμίες μας, με τις ευαισθησίες και τις ενοχές μας, με τις παγιωμένες συμπεριφορές ακόμα και όταν ο κόσμος μας γκρεμίζεται. Μιλάει για έναν κόσμο που προσπερνά αδιάφορα τη δυστυχία του πλησίον, ενώ οι διαλυμένες μας αντοχές χρειάζονται ένα στήριγμα για να μπορέσουμε να σταθούμε πάλι στα πόδια μας.

Ο Θάνος Καπρέλης, με σκηνοθετική λιτότητα και συμβολισμούς (με τη συνδρομή της συγγραφέως), μας μεταφέρει στην ουσία της οδύνης. Σε ένα σκηνικό παγερό, που όλα είναι άψυχα και ξένα, πράγματα και πρόσωπα, δύο άνθρωποι καλούνται να βιώσουν την αλήθεια που πονάει. Επιλέγει η προσέγγιση να γίνει άλλοτε με λόγο που δηλώνει το προσωπικό τους βίωμα και άλλοτε με βουβή κίνηση που εικονοποιεί τον εσωτερικό τους κόσμο. Εναλλάσσει το φως με το σκοτάδι, μέχρι την τελική επικράτηση του ενός από τα δύο.

Το λιτό και υπαινικτικό σκηνικό της Ομάδας “LUMA” αφήνει τον απαραίτητο χώρο ανάσας –έστω και βαριάς– στους χαρακτήρες και υποστηρίζει τη σκηνοθετική άποψη.

Στο ίδιο μήκος κύματος κινείται και η κινησιολογική διδασκαλία της Ηλέκτρας Αρσενίδου, που συμπλέει με την ψυχολογική κατάσταση των δύο ηρώων.

 

Οι ερμηνείες:

Ο Θάνος Καπρέλης, κινούμενος σε ήπιους τόνους, μας δίνει τη διαυγή εικόνα του ανθρώπου που έχει χάσει τα πατήματά του. Καταβάλλει προσπάθεια να ισορροπήσει, ενώ ταυτόχρονα το παρελθόν τον ρουφάει σαν δίνη. Τα αναπάντητα ερωτήματα τον καθηλώνουν, ενώ παράλληλα θέλει να βρει τη δύναμη για το επόμενο βήμα. Παλινδρομεί, αλλά δεν παραιτείται από την αναζήτηση διεξόδου. Τείνει το χέρι με την προσδοκία της ανταπόκρισης.

Η Άννα Παπαγιάννη, με την ένταση που της προκαλεί η απώλεια, βυθίζεται διαρκώς στον κόσμο της, αρνείται να συμβιβαστεί με το παρόν, πνίγεται από τις ενοχές της και θυμώνει με τον εαυτό της, βασανίζεται να κατανοήσει το “γιατί” και στο “αν”, οι αντοχές της δοκιμάζονται στα όρια, αμφιταλαντεύεται, δυσκολεύεται να εμπιστευτεί, παγιδεύεται στο σκληρό κέλυφος που θεωρεί ότι την προστατεύει, μένει μετέωρη και περιμένει ένα χέρι να πιαστεί.

 

Συνοψίζοντας:

Πρόκειται για μια παράσταση στην οποία το πένθος αποτελεί μια πραγματικότητα, η βύθιση στην αλήθεια είναι αναπότρεπτη και η ανάδυση στη νέα συνθήκη ζωής είναι το ζητούμενο. Μια παράσταση που μας φέρνει αντιμέτωπους με αυτό που όλοι προσπαθούμε να αποφύγουμε, αλλά είναι εξίσου βέβαιο ότι πρόκειται με κάποιο τρόπο να βιώσουμε (αν δεν το έχουμε βιώσει ήδη). Μια παράσταση που μας καλεί να κοιτάξουμε μέσα μας και γύρω μας, για να δούμε την αλήθεια μας και να σπάσουμε τα δεσμά της απομόνωσης. Και ύστερα, όταν το τοπίο είναι ξεκάθαρο, να κάνει καθένας την επιλογή του.

 

Η ταυτότητα παράστασης:

Κείμενο: Μένια Κιοσσέ

Σκηνοθεσία: Θάνος Καπρέλης

Βοηθός σκηνοθέτη: Μένια Κιοσσέ

Σκηνικά: Ομάδα «LUMA»

Επιμέλεια κίνησης: Ηλέκτρα Αρσενίδου

Φωτογράφιση: Γιώργος Μαρινάκης, Χρήστος Εζίρογλου

Αφίσα: Χρήστος Εζίρογλου

Προβολή-επικοινωνία: Νατάσα Παππά

Παραγωγή: ΕΝ ΕΞΑΛΛΩ ΑΜΚΕ

 

Παίζουν (κατά αλφαβητική σειρά):

Θάνος Καπρέλης

Άννα Παπαγιάννη

Φωνή γυναίκας: Βασιλεία Τσιώνη

Φωνή εφήβου: Μάριος Κρητικόπουλος

Τραγούδι: Μαρία Βασιλοπούλου

 

Πληροφορίες παράστασης:

Χώρος: Θέατρο 104

[Ευμολπιδών 41, Γκάζι, Αθήνα, πλησίον σταθμού μετρό «Κεραμεικός»]

Ημέρες & ώρες παραστάσεων:

Σάββατο στις 21:00, Κυριακή στις 18:00

Τιμές εισιτηρίων:

Κανονικό: 16,00 ευρώ

Μειωμένο (φοιτητικό, ανέργων, ΑΜΕΑ και 65+ ετών) 12,00 ευρώ

Προπώληση εισιτηρίων:

https://www.ticketservices.gr/.../edo-den-penthoun.../

Για κρατήσεις θέσεων-πληροφορίες: Τηλ. θεάτρου: 210 34 55 020

 

 Πηγή πρώτης δημοσίευσης: “Εδώ δεν πενθούν” στο fractal