Η "Φαίδρα" του Γιάννη Ρίτσου - θεατρική κριτική

 

«Φαίδρα» του Γιάννη Ρίτσου

σε σκηνοθεσία Κωνσταντίνου Κωνσταντόπουλου

στο Θέατρο Αλκμήνη

 

Γράφει ο Δημήτρης Φιλελές

 

Η «Φαίδρα» του Γιάννη Ρίτσου

Στη «Φαίδρα» του, ο Γιάννης Ρίτσος με γραφή στοχαστική ξεδιπλώνει το βαθύ ανθρώπινο μαρτύριο του έρωτα όταν αυτός συνθλίβεται από τις Συμπληγάδες των θρησκευτικών επιταγών αλλά και των κοινωνικών συμβάσεων.

Η ηρωίδα του, μια σύγχρονη τραγική μορφή εξαιτίας μιας θεάς που τη βάζει σε αφόρητη δοκιμασία, από τις πρώτες κιόλας λέξεις που αρθρώνει, δηλώνει την έντονη αντίθεσή της σε ό,τι υπερφυσικό μας καταδυναστεύει: «Την αγιότητα πριν απ’ την αμαρτία δεν την πιστεύω [...] αόρατοι οι θεοί· δε δίνουν αποδείξεις».

Γνωρίζει τους κινδύνους που ανά πάσα στιγμή ελλοχεύουν για τους ερωτευμένους που «τα βράδια, βαδίζουν τόσο αργά», καθώς υπάρχει ο μόνιμος φόβος μήπως γκρεμιστούν «σε μιαν αόρατη άβυσσο, που πάντα βέβαια υπάρχει μπροστά στα πόδια μας». Και όταν οι άνθρωποι αποφεύγουμε το ερωτικό πάθος επειδή δεν αντέχουμε τη συντριβή, τότε «τα πιο όμορφα πράγματα τα λέμε συνήθως για ν’ αποφύγουμε να πούμε μιαν αλήθεια».

Ο έρωτάς της, που μένει μετέωρος και χωρίς ανταπόκριση, την πληγώνει βαθιά (η έμπειρη εγώ, η τυραγνισμένη), επειδή γνωρίζει ότι ο Ιππόλυτος, το αντικείμενο του πόθου και των ονειρώξεών της, ενώ μπορεί να της χαρίσει την απόλυτη ευτυχία, αντιστέκεται σθεναρά στις προκλήσεις της ίσως όχι επειδή δεν την επιθυμεί, αλλά επειδή έτσι πρέπει (ο ανήξερος εσύ, ο υπερόπτης, ο αστεία αθώος, αξιολάτρευτος αθώος).

Το σώμα της και η ψυχή της στάζουν αόρατο κατακόκκινο αίμα, το αίμα της αμαρτίας που ζητά να ξεχυθεί, να θυσιαστεί και να εξαγνιστεί στον βωμό του εξομολογημένου πάθους, καθώς «καμιά λευτεριά δεν κερδίζεται χωρίς κάποια δική μας θυσία». Τα συναισθήματα και οι επιθυμίες της μεταμορφώνονται σε βαριές σκιές που την πολιορκούν, προκαλώντας της την ιδέα ενός λυτρωτικού θανάτου.

Σε αυτό το απονενοημένο διάβημα τη σπρώχνει η ζωή που καλύπτεται από τα ευπρεπισμένα προσωπεία που καθημερινά φορούν οι άνθρωποι για να συγκαλύψουν τις ενοχές τους ή να μην αποκαλύψουν τις ένοχες σκέψεις τους (αυτά είναι τα πρόσωπα θαρρώ των Αγίων). Εκείνη, σαν προγραμμένο πρόβατο επί σφαγή, ομολογεί περήφανη στον Ιππόλυτο: «Το άγιο, το ταπεινό το ψεύδος δεν το κράτησα. Το προσωπείο το ’σκισα και το πέταξα μπροστά στα πόδια σου». Και άλλο τόσο τον προειδοποιεί μέσα στην ερωτική της παράνοια: «Αυτοί που πόνεσαν πολύ γνωρίζουν να εκδικούνται, κι ας γνωρίζουν το ανεύθυνο το δικό τους και των άλλων».

Ύστερα απ’ όλα αυτά τον διώχνει,  επειδή δεν αντέχει άλλο το βασανιστικό του προσωπείο, την αγιότητα, τη δειλία του, τη σιωπή του. Επιλέγει τον θάνατο ως λυτρωτική έξοδο από τα δεινά της, γιατί «ο τέλειος θάνατος, ο ήσυχος, ο ακραίος είναι τυφλός, κουφός και μουγγός, όπως τ’ ολόλευκο».

 

Η επί σκηνής «Φαίδρα»:

Ο Κωνσταντίνος Κωνσταντόπουλος αναλαμβάνει εξολοκλήρου την ευθύνη της θεατρικής μεταφοράς της «Φαίδρας» του Ρίτσου. Εκ του αποτελέσματος είναι προφανές ότι έχει μελετήσει κάθε λέξη του ποιητή και έχει αποκωδικοποιήσει κάθε του σκέψη. Με απόλυτο σεβασμό στον λόγο και τον τρόπο του ποιητή βαδίζει πάνω στα λεκτικά του χνάρια και τα μεταμορφώνει σε τρισδιάστατες εικόνες κατάφορτες από υπαρξιακή αγωνία και συναισθηματικούς κλυδωνισμούς. Δημιουργεί ένα υποβλητικό σκηνικό όπου κυριαρχεί το βαθύ κόκκινο χρώμα, όπως το χρώμα του ασφυκτικού έρωτα. Η θρηνητική μουσική υπόκρουση σε απόλυτα σωστή ένταση έχει το δικό της κρίσιμο μερίδιο στην εξέλιξη και την κορύφωση της παράστασης. Κατ’ επιλογή χρωματικά αντίθετη η Φαίδρα του (τουλάχιστον εξωτερικά) και ο Ιππόλυτος με την εμφάνιση μιας δυναμικά απρόσιτης παρουσίας (υποδηλώνοντας συναισθηματική αποστασιοποίηση). Επιλέγει συνειδητά για την ερμηνεία των ρόλων δύο πρωτοεμφανιζόμενους ηθοποιούς. Αφενός μεν τους ρίχνει στη μέση του ωκεανού, αφετέρου αποκτά το πλεονέκτημα της δημιουργίας δύο χαρακτήρων πλασμένων από τα χέρια του. Το αποτέλεσμα αυτής της συνολικής αντίληψης των πραγμάτων και του όλου εγχειρήματος είναι ιδιαίτερα αξιόλογο και (ίσως) ανοίγει ένα νέο κεφάλαιο θεατρικής συζήτησης. Πολύτιμος βοηθός στο σκηνοθετικό μέρος ο Κωνσταντίνος Κατσούγκρης.

Οι φωτισμοί του Μανώλη Μπράτση είναι αξιοπρόσεκτοι. Οι χρωματικές εναλλαγές με επιμέλεια φωτίζουν τον ψυχικό κόσμο των ηρώων, ενώ ιδιαίτερη αίσθηση προκαλεί το «παιχνίδι» του με τις σκιές.

 

Οι ερμηνείες:

Η Βανέσσα Βαΐτση είναι μία εξωστρεφής Φαίδρα. Μια γυναίκα πληγωμένη σαν αγρίμι, λαβωμένη όχι μόνο από τα βέλη του έρωτα, αλλά κυρίως από την αντίσταση που συναντά στην εκπλήρωση των επιθυμιών της. Λατρεύει το αντικείμενο του πόθου της και το εκφράζει με το βλέμμα, τα χείλη, τα χέρια, το σώμα·  και κυριεύεται από μανία όταν βρίσκει έναν αδιαπέραστο τοίχο αποτρεπτικών συμβάσεων.

Μετέρχεται κάθε τρόπο για να φτάσει στον στόχο της. Γίνεται επιθετική, σαγηνευτική, επιθυμητή, ικετευτική, χειριστική, αλλόφρων, αλλά όλες οι προσπάθειες πέφτουν στο κενό. Αναγνωρίζει ότι ματαιοπονεί· μέχρι που αποφασίζει συνειδητά να παραδοθεί στην αγκαλιά του θανάτου για να λυτρωθεί οριστικά. Με μια αγέρωχη έξοδο εγκαταλείπει την άδικη ζωή που τόση δυστυχία της προκάλεσε, στοιχειώνοντας και τη ζωή εκείνου που απαρνήθηκε τον έρωτά της.

Ο Κωνσταντίνος Ντάτης, χωρίς να βγαίνει λέξη από το στόμα του, έχει το βλέμμα προσηλωμένο στις εκφράσεις του σπαραγμού της Φαίδρας, ενώ παραμείνει απροσπέλαστος. Συχνά το νεανικό σώμα του φαίνεται έτοιμο να ακολουθήσει την ξέφρενη ερωτική παρόρμηση, να υποταχθεί στην αλήθεια της φυσικής έλξης. Όμως πάντα ένα κύμα αποτροπής που εξωτερικεύεται με λεπτές αλλά έντονες κινήσεις αντίστασης, φαίνεται ικανό να κάμψει τη σωματική επιθυμία και να τοποθετήσει τη λογική πάνω από το συναίσθημα. Η παρουσία του δημιουργεί τις απαραίτητες συνθήκες για την κορύφωση της έντασης.

 

Συνοψίζοντας:

Πρόκειται για μια σύγχρονη ανθρώπινη τραγωδία που δίνεται στο κοινό ακριβώς με τον τρόπο που την εμπνεύστηκε ο πρωτογενής δημιουργός της. Οι χαρακτήρες, αν και ακραίοι, είναι εντελώς υπαρκτοί. Οι θεατές καλούνται να εστιάσουν όχι μόνο στις ερμηνείες, αλλά ταυτόχρονα στις λέξεις-κλειδιά που ένα ποιητικό κείμενο περιέχει. Και όταν αυτός ο συνδυασμός γίνει εφικτός, τότε προκύπτει και το μέγιστο της θεατρικής (ας μας επιτραπεί) ηδονής.

 

Η ταυτότητα της παράστασης

Σκηνοθεσία: Κωνσταντίνος Κωνσταντόπουλος

Βοηθός Σκηνοθέτη: Κωνσταντίνος Κατσούγκρης

Σκηνικά – κοστούμια, επιμέλεια μουσικής:

Κωνσταντίνος Κωνσταντόπουλος

 

Ερμηνεύουν:

Βανέσσα Βαΐτση, Κωνσταντίνος Ντάτης

 

Σχεδιασμός φωτισμών: Μανώλης Μπράτσης

Ηχογράφηση: Studio19st - Κώστας Μπώκος

Σχεδιασμός video: Studio19st

Φωτογραφίες: Νεκτάριος Σουλδάτος

Εταιρεία Παραγωγής: ÇaVa ΑΜΚΕ

 

Πληροφορίες Παράστασης

Χώρος: Θέατρο Αλκμήνη, Αλκμήνης 8-12, Αθήνα 118 54

[Μετρό: Στάση Κεραμεικός]

Το Θέατρο Αλκμήνη είναι προσβάσιμο στα Άτομα με ειδικές Ανάγκες.

Περίοδος Παραστάσεων: 

Από την Κυριακή 25 Ιανουαρίου 2026 έως την Κυριακή 5 Απριλίου 2026

Ημέρα & Ώρα Παραστάσεων: Κυριακή στις 21:00

 

Τιμές Εισιτηρίων: 

Κανονικό: 15€, Μειωμένο [Φοιτητικό, Ανέργων, ΑμεΑ]: 12€

Προπώληση Εισιτηρίων:

https://www.more.com/gr-el/tickets/theater/faidra-tou-gianni-ritsou/

 

Διάρκεια Παράστασης: 70΄ λεπτά

 

Video Παράστασης:

https://www.youtube.com/watch?v=ElKvO50vs5s

 

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΓΙΑ ΜΜΕ

Υπεύθυνη Τύπου: Νατάσα Παππά [email: nata_pappa@yahoo.gr]

Πηγή πρώτης δημοσίευσης: Η "Φαίδρα" στο fractal

 

"Υπατία" του Δημήτρη Βαρβαρήγου - θεατρική κριτική

 

«Υπατία - Ο μονόλογος μιας ελεύθερης γυναίκας» του Δημήτρη Βαρβαρήγου

σε σκηνοθεσία Γιάννη Διαμαντόπουλου στο Θέατρο Αλκμήνη

 

Γράφει ο Δημήτρης Φιλελές

 

Εισαγωγικά:

Η νεοπλατωνική φιλόσοφος, μαθηματικός και αστρονόμος Υπατία (370-415), κόρη του αστρονόμου Θέωνα, γεννήθηκε και έζησε στην Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου, μια πόλη όπου ως γυναίκα μπορούσε να είναι ελεύθερη, να έχει δικαίωμα ιδιοκτησίας και προσωπικής επιχείρησης και να μην εποπτεύεται η ζωή της. Είχε υψηλή μόρφωση με ποικίλες γνώσεις, παρέδιδε κατ’ ιδία μαθήματα, αλλά τα δημόσια κηρύγματά της έβρισκαν ιδιαίτερη απήχηση στην αλεξανδρινή κοινωνία. Είχε πολλούς ακόλουθους διάφορων εθνοτήτων και θρησκευτικών αντιλήψεων. Μεταξύ αυτών ήταν ο επίσκοπος Κυρήνης Συνέσιος (μετέπειτα επίσκοπος Κωνσταντινούπολης), ο Ορέστης (έπαρχος της Αλεξάνδρειας), αλλά και ο Κύριλλος (επίσκοπος Αλεξανδρείας), που θεωρείται ο ηθικός αυτουργός του θανάτου της σύμφωνα με τον Σωκράτη τον Σχολαστικό.  

Ουσιαστικά η Υπατία υπήρξε το εξιλαστήριο θύμα των αγεφύρωτων πολιτικών διαφορών μεταξύ του Κύριλλου και του Ορέστη. Κατηγορήθηκε άδικα για πίστη σε είδωλα και μαγεία, παγιδεύτηκε από φανατικό χριστιανικό όχλο και οδηγήθηκε γυμνή στον καθεδρικό ναό της πόλης, όπου το πλήθος τη χτυπούσε και έσκιζε το σώμα της με όστρακα μέχρι να πεθάνει. Στη συνέχεια τα υπολείμματα της σάρκας της παραδόθηκαν στην πυρά. Μαζί με το τραγικό τέλος της ζωής της χάθηκαν και τα γραπτά ίχνη κάθε φιλοσοφικού ή επιστημονικού έργου της.

 

Η υπόθεση:

Η «Υπατία» του Δημήτρη Βαρβαρήγου είναι η αφήγηση των τελευταίων μαρτυρικών  στιγμών της μεγάλης φιλοσόφου και αστρονόμου, που δυστυχώς δεν υπάρχει δείγμα της προσωπικής γραφής της. Ο συγγραφέας αντλεί το υλικό του από τις ελάχιστες πηγές που αναφέρονται στη ζωή και το έργο της, ενώ παράλληλα δημιουργεί μια πειστική και τεκμηριωμένη μυθοπλασία, ζωντανεύοντας την ξεχωριστή μορφή της. Ο λόγος της Υπατίας είναι μεστός και διαυγής στη διατύπωσή του, δεν αφήνει περιθώρια παρερμηνείας. Απευθύνεται στους φυσικούς και υποκινούμενος διώκτες της με θάρρος, τους καταλογίζει τη σκοταδιστική του λογική, τους θέτει ενώπιον των ευθυνών τους και παραμένει ανυποχώρητη απέναντι στο κράτος του φόβου. Απευθύνεται όμως και στους μαθητές της και τους προτρέπει να συνεχίσουν ανυποχώρητοι το έργο της, βέβαιη για το επερχόμενο τέλος της. Η Υπατία του Δημήτρη Βαρβαρήγου όμως αρθρώνει κυρίως λόγο διαχρονικό προς όλους εκείνους που πιστεύουν ότι θα επιβάλουν τη σιωπή και την υποταγή, ώστε υπό το πέπλο του φόβου και με την κατάχρηση εξουσίας να αποκομίσουν πρόσκαιρο προσωπικό όφελος. Διαβάζουμε μια «απολογία» που μας παραπέμπει τόσο στον Σωκράτη όσο και στον Χριστό, παρά το γεγονός ότι η φιλόσοφος αποκηρύσσει τα θρησκευτικά πρότυπα. Βέβαια, χρειάζεται να διευκρινιστεί ότι η Υπατία αρνείται ξεκάθαρα τις μεθοδεύσεις των εκάστοτε ιερατείων και των αυτόκλητων θεόπνευστων αντιπροσώπων. Και εδώ υπάρχει το κοινό σημείο που αξίζει και να μελετηθεί και να συζητηθεί ευρέως, με ειλικρίνεια και με ανοιχτούς πνευματικούς ορίζοντες.

 

Η παράσταση ως συνολική εικόνα:

Ο Γιάννης Διαμαντόπουλος σκηνοθετικά δημιουργεί μια Υπατία όσο πρέπει στιβαρή και όσο πρέπει εύθραυστη, ενώ παράλληλα της δίνει μια χροιά υπερβατικότητας.  Τοποθετεί την ηρωίδα του μέσα στον κύκλο του αίματος και τη διατηρεί όρθια και αλύγιστη μέχρι τέλους. Μέσα από τη διδασκαλία της γλώσσας του σώματος και της εκφοράς του λόγου, η τελευταία προσλαλιά της μεταμορφώνεται σε αμείλικτο «κατηγορώ». Δεν αφήνει την Υπατία του σε καμία της κίνηση και σε καμία της λέξη να φανεί αξιολύπητη και να ικετεύει ταπεινά για τη ζωή της· αντίθετα, φροντίζει να είναι κάθε στιγμή αξιοθαύμαστη και να ορίζει τη ζωή της με αξιοπρέπεια. Περιορίζει τη φυσική της κίνηση, ώστε ο θεατής να επικεντρώνεται στη δύναμη του λόγου της. Το αποτέλεσμα άκρως επιτυχημένο.

Ο Κωνσταντίνος Βερούτης δημιουργεί το απαιτούμενο υπαινικτικό σκηνικό που με το μίνιμουμ των υλικών και των αντικειμένων διαθέτει πληρότητα στοιχείων, ώστε να γίνονται όλες οι νοηματικές διασυνδέσεις και με τις αναφορές του κειμένου και με τη σκηνοθετική οπτική.

Ο Σπυρίδωνας δημιουργεί και τοποθετεί τις πρωτότυπες και υποβλητικές μουσικές του παρεμβάσεις εκεί όπου είναι απολύτως απαραίτητες, συμβαδίζοντας αρμονικά και με εσωτερικότητα με όσα επί σκηνής διαδραματίζονται.

 

Η ερμηνεία:

Η Μέμη Αναστασοπούλου ενσαρκώνει την Υπατία με τον αναμενόμενο δυναμισμό. Αδιαφορώντας για τα δεσμά της και τον προδιαγεγραμμένο θάνατό της, αντιμετωπίζει κατά μέτωπο τους διώκτες της, τους κατονομάζει και δεν διστάζει, έστω και κάτω από αυτές τις συνθήκες, να τους επιτεθεί κατά μέτωπο. Τους κοιτάζει κατάματα και με καθαρό μυαλό απαριθμεί τα ανομήματά τους και τις αυθαίρετες ερμηνείες της πραγματικότητας. Τους προειδοποιεί με κρυστάλλινους συλλογισμούς για το επερχόμενο μέλλον, που δεν μπορεί να είναι αυτό που εκείνοι επιδιώκουν. Το κοφτερό βλέμμα της συμβαδίζει με τον κοφτερό λόγο της και διακρίνεται τόσο για τη στοχαστικότητα όσο και για την καθαρότητά του. Το σώμα της παραμένει ανυπότακτο και μέχρι τέλους αλύγιστο. Είναι μια γυναίκα που αρνείται να μειωθεί ως άνθρωπος, να υποταχθεί στον παραλογισμό, να αρνηθεί τα πιστεύω της. Καταλήγει να είναι μία «εσταυρωμένη» που δεν πρόκειται ούτε να αναστηθεί ούτε να αναληφθεί. Είναι όμως βέβαιο ότι η φθαρτή ύλη μπορεί να κληροδοτήσει τον άφθαρτο λόγο της στην ανθρωπότητα.

 

Συνοψίζοντας:

Πρόκειται για έναν θεατρικό μονόλογο που αξίζει να ιδωθεί όχι μόνο για τη θεατρικότητά του, αλλά σε συνδυασμό με τη θεματολογία του. Η ηρωίδα του έργου, πέρα από τη φυσική της παρουσία, είναι κυρίως φορέας ιδεών. Άρα, χρήζει ιδιαίτερης προσοχής η δύναμη του λόγου.

 

Η ταυτότητα της παράστασης:

Συγγραφέας: Δημήτρης Βαρβαρήγος

Σκηνοθεσία: Γιάννης Διαμαντόπουλος

Ερμηνεία: Μέμη Αναστασοπούλου

Μουσική: Σπυρίδωνας

Σκηνικά: Κωνσταντίνος Βερούτης

Φωτογραφίες: Πάνος Οικονόμου

Υπεύθυνη επικοινωνίας: Άντζυ Νομικού (angienomikou@gmail.com)

Εκτέλεση Παραγωγής: Διεθνής πολιτιστικός σύλλογος «Ορίζων»

Προπώληση εισιτηρίων: ticketservices και στο ταμείο του θεάτρου.

 

Υπατία. Ο μονόλογος μιας ελεύθερης γυναίκας.

• Παραστάσεις: Τρίτη &Τετάρτη 21:15

• Τιμές Εισιτηρίων: γενική είσοδος 12 €, ατέλειες 8 €.

• Η παράσταση είναι κατάλληλη για παιδιά άνω των 14 ετών.

• Παρακαλούμε να βρίσκεστε στο θέατρο τουλάχιστον 20΄ λεπτά νωρίτερα, καθώς μετά την έναρξη της παράστασης δεν θα επιτραπεί η είσοδος σε κανέναν θεατή.

 

Θέατρο Αλκμήνη, Αλκμήνης 8-12, Κάτω Πετράλωνα.

Μετακίνηση: Μετρό, Σταθμός Κεραμεικός.

 

 Πηγή πρώτης δημοσίευσης: Η "Υπατία" στο fractal

 

"Το μυστικό του παπαγάλου" της Νιόβης Ιωάννου - θεατρική κριτική

 

«Το μυστικό του παπαγάλου» της Νιόβης Ιωάννου

σε σκηνοθεσία Δημήτρη Αϊβαλιώτη

στο Θέατρο Μικρός Κεραμεικός

 

Γράφει ο Δημήτρης Φιλελές

 

Στη σκηνή του θεάτρου «Μικρός Κεραμεικός» παρακολουθήσαμε τον θεατρικό μονόλογο «Το μυστικό του παπαγάλου», μια βαθιά ανθρώπινη και τραυματική ιστορία γραμμένη από τη Νιόβη Ιωάννου, σε σκηνοθεσία του Δημήτρη Αϊβαλιώτη και ερμηνεία της Κατερίνας Γκατζόγια.

 

Η υπόθεση:

Η Παρί, μια πρώην ιερόδουλη, ζει πλέον σε ένα διαμέρισμα πολυκατοικίας, έχοντας περιχαρακώσει τον προσωπικό της χώρο μαζί με τον γιο της, τον Ρώσο. Με μια συμπεριφορά που αγγίζει τα όρια του αυτισμού, αρνείται να αλλάξει συνήθειες και συχνά γίνεται ανυπόφορα καταπιεστική απέναντί του· ιδιαίτερα όταν του επαναλαμβάνει ότι πρέπει να παντρευτεί, να «φτιάξει τη ζωή» του.

Μοναδική της φίλη η Φεβρωνία, γνώριμη από τα παλιά και νονά του γιου της, με την οποία επικοινωνεί τηλεφωνικά όχι μόνο για να μιλήσει με κάποιον άνθρωπο, αλλά και για να τη βρίσει όταν δεν της κάνουν αυτά που ακούει. Γιατί η Φεβρωνιά γνωρίζει όλα της τα μυστικά, ίσως και περισσότερα απ’ όσα γνωρίζει η ίδια η Παρί.

Συχνά η ηρωίδα ανακαλεί αποσπασματικά στη μνήμη της κομμάτια από τη ζωή της, συνήθως εμπειρίες τραυματικές, βαθιά χαραγμένες στο κορμί και στην ψυχή της. Από τη σεξουαλική κακοποίηση που υπέστη στην παιδική της ηλικία μέχρι τους ξυλοδαρμούς στα σκληρά χρόνια της πορνείας. Και όταν ο ειρμός των σκέψεών της διακόπτεται από τους ερωτικούς ήχους του συγκάτοικου Άγγλου ζωγράφου παπαγάλων με τη Ρουμάνα σύντροφό του, τότε σταματάει για να τους βρίσει και αυτούς. Ίσως γιατί ξυπνούν θύμησες της σάρκας που παλεύει χρόνια να απωθήσει.

Ενώ, εντελώς παράλογα, επιχειρεί να παντρολογήσει τον γιο της με τη Ρουμάνα, η φίλη της πεθαίνει και ένα τρομακτικό μυστικό έρχεται να της διαλύσει την ήδη ταραγμένη ψυχή της: ο μοναχογιός της έχει ερωτική προτίμηση στο ίδιο φύλο· και μάλιστα στον Άγγλο ζωγράφο.

Πώς θα αντιδράσει στα νέα δεδομένα; Πώς θα αντιμετωπίσει την αλήθεια; Πόσο ακόμα θα καταπιέσει το μοναδικό πλάσμα που λατρεύει; Πόσο μπορεί να αντισταθεί στον ίδιο της τον εαυτό και στην κοσμοθεωρία της; Μπορεί στ’ αλήθεια να αγαπήσει χωρίς όρια και άνευ όρων;  Οι απαντήσεις επί σκηνής για όσους διαθέτουν γερό στομάχι.

 

Ο Δημήτρης Αϊβαλιώτης αναλαμβάνει όχι μόνο τη σκηνοθεσία αλλά και τη συνολική εικόνα της παράστασης. Το κείμενο της Νιόβης Ιωάννου που κρατά στα χέρια του είναι μια βόμβα που χρειάζεται εκείνος να ανάψει το φιτίλι. Αρχικά δημιουργεί πολύ εύστοχα έναν περιορισμένο χώρο με φωτισμό του δαπέδου μέσα στον οποίο κινείται ένα λαβωμένο αγρίμι της ζωής. Επιπλέον, επιλέγει ελάχιστα –τα εντελώς απαραίτητα– αντικείμενα για το σκηνικό. Μια καρέκλα, ένα κρεβάτι και διάσπαρτα σπασμένα τηλέφωνα παλαιού τύπου, με τα οποία ο θεατής οδηγείται στον προφανή συνειρμό και της κατακερματισμένης ψυχής αλλά και της αναχρονιστικής λογικής της ηρωίδας. Εκεί την τοποθετεί και την αφήνει «γυμνή» στα μάτια του κοινού, να πει όσα έχει να πει και να κάνει όσα έχει να κάνει. Να πράξει κατά βούληση εντός των ορίων της και να αντιμετωπίσει μόνη τα επίχειρα των πράξεών της.

 

Η Κατερίνα Γκατζόγια, άλλοτε με έντονες νευρωτικές κινήσεις σαν θηρίο σε κλουβί, άλλοτε θλιβερά παγιδευμένη σε βασανιστικές μνήμες, άλλοτε απολογητική ή συγχωρητική και άλλοτε αγχωμένη με τα ριψοκίνδυνα εγχειρήματά της, ενσαρκώνει τον απαιτητικό ρόλο με ιδιαίτερη πειστικότητα, με τις ψυχολογικές μεταπτώσεις, με τις αιφνιδιαστικές εξάρσεις ή τις στιγμιαίες σιωπές να κρατούν αμείωτο το ενδιαφέρον του κοινού. Τα σημεία της εξωστρέφειας είναι κραυγές πόνου, ενώ οι λογικοφανείς συλλογισμοί της μοιάζουν με φωνές που θέλει να ακούσει ως επιβεβαίωση των παράλογων αποφάσεών της. Και αν τα όρια υπάρχουν για να επαναπροσδιορίζονται, μάλλον αυτό δεν ισχύει για την Παρί.

 

Συνοψίζοντας:

Πρόκειται για ένα θεατρικό έργο που προσεγγίζει με ευαισθησία και τόλμη όσα καυτά προβλήματα μας αγγίζουν και αντί να επιχειρήσουμε να τα λύσουμε, τα σπρώχνουμε –ως άτομα και ως κοινωνία– κάτω από το χαλί. Και όταν αυτά ξεχειλίσουν, μοιάζουν με ορμητικό χείμαρρο που παρασύρει τα πάντα στο διάβα του. Ένα θεατρικό έργο που καθρεφτίζει την πραγματικότητα και την αλήθεια που διεκδικεί τη θέση της στη ζωή μας.

 

Κείμενο: Νιόβη Ιωάννου

Σκηνοθεσία: Δημήτρης Αϊβαλιώτης

Ερμηνεία: Κατερίνα Κατζόγια

Δραματουργική επεξεργασία, φωτισμοί, σκηνογραφία, μουσική επένδυση: Δημήτρης Αϊβαλιώτης

 

Πληροφορίες

Θέατρο: Μικρός Κεραμεικός, Ευμολπιδών 13, Αθήνα 118 54

Ημέρες & ώρες παραστάσεων: κάθε Δευτέρα 19:00

• Από 26 Ιανουαρίου 2026 έως 2 Μαρτίου 2026

Τηλέφωνο επικοινωνίας: 2103454831  

Email: mikroskerameikos.gr@gmail.com

 

Τιμές εισιτηρίων:

• Γενική Είσοδος: 13€

• Άνεργοι - Συνταξιούχοι: 10€

• Ατέλειες: 5€

*Η αγορά εκπτωτικού εισιτηρίου, προϋποθέτει την επίδειξη των απαραίτητων δικαιολογητικών στην είσοδο.

 

 Πηγή πρώτης δημοσίευσης: "Το μυστικό του παπαγάλου" στο fractal

Καισαριανές όλου του κόσμου

 

Καισαριανές όλου του κόσμου

Ένα πρωί Πρωτομαγιά

κόκκινος ήλιος αίμα

απ’ τα βλαστάρια η σοδειά

μαλλιά σγουρά, στήθια πλατιά

της λευτεριάς η γέννα.

 

Ένα πρωί Πρωτομαγιά

γιορτάζει ο προδότης

στο βάζο του τριαντάφυλλα

άλικα ροδοπέταλα

της μάνας για τον γιο της.

Ένα πρωί Πρωτομαγιά

άσπρο τοπίο χιόνι

τα χέρια τα ασάλευτα

τα χείλη τα αμίλητα

της Παναγιάς οι πόνοι.

 

Ένα πρωί Πρωτομαγιά

γιορτάζει ο προδότης

μαυροφοριέται η γειτονιά

κατάρες κι αναφιλητά

ψάχνει τον αδελφό της.

Κόκκινο δάκρυ ο αγιασμός μου

Καισαριανές όλου του κόσμου.

Πίνω τη δίψα μου να σβήσω

ποτέ μου δεν θα γονατίσω.

 

Κόκκινο δάκρυ ο στεναγμός μου

στις θάλασσες του κάτω κόσμου.

Δεν κάνω ούτε βήμα πίσω

κι από το χώμα θα γυρίσω.

© Δημήτρης Φιλελές

 

Το ποίημα περιλαμβάνεται στην πρώτη μου ποιητική συλλογή «Μυθ...ιστόρημα» (Εκδόσεις Απόπειρα, 2017).

Το ποίημα έχει μελοποιηθεί από τον εκλεκτό φίλο μουσικό Γιώργο Αναστασόπουλο, αλλά παραμένει μέχρι σήμερα ακυκλοφόρητο. Προσεχώς ίσως...

Η Γυναίκα της Ζάκυθος και άλλες αιώνιες μνήμες

 

Η Γυναίκα της Ζάκυθος και άλλες αιώνιες μνήμες

Ένα ιδιαίτερο θεατρικό αναλόγιο

σε κείμενα Διονύσιου Σολωμού και όχι μόνο

στο ιστορικό αθηναϊκό καφενείο «Ο Σωκράτης»

 

Γράφει ο Δημήτρης Φιλελές

 

Όπου και να σας βρίσκει το κακό, αδελφοί,

όπου και να θολώνει ο νους σας,

μνημονεύετε Διονύσιο Σολωμό και

μνημονεύετε Αλέξανδρο Παπαδιαμάντη...

(Οδυσσέας Ελύτης, «Το Άξιον εστί, ΙΑ΄)

 

Αν και ο Διονύσιος Σολωμός είναι ο εθνικός μας ποιητής, δυστυχώς, πέραν των μελοποιημένων στροφών του Εθνικού μας Ύμνου από τον Νικόλαο Μάντζαρο, ελάχιστο μέρος του έργου του έχει μελετηθεί, έχει κατανοηθεί και έχει εκτιμηθεί από την πλειονότητα των Ελλήνων.

Η απόπειρα, λοιπόν, της ομάδας Κινητήρας να εξοικειώσει το κοινό με το έργο του μεγάλου μας ποιητή φαντάζει –και είναι– σαν ογκόλιθος που πρέπει να σηκώσει το βάρος του και να το μεταφέρει σε ώτα ευήκοα και καρδιές ανοιχτές και καθαρές. Επειδή αυτό ακριβώς είναι το πνεύμα από το οποίο διακατεχόταν ο Σολωμός και αυτή η αίσθηση διατρέχει το σύνολο του ποιητικού του έργου.

Επιπλέον, η επιλογή χώρων παρουσίασης που δεν είναι αμιγώς θεατρικοί για την παρουσίαση του έργου, απαιτεί την ευλαβική προσήλωση των θεατών–ακροατών, ώστε να αισθανθούν τη συγκινησιακή φόρτιση του λόγου του ποιητή και το βαθύτερο νόημα κάθε λέξης που έχει χρησιμοποιήσει και έχει τοποθετήσει σε συγκεκριμένη θέση. Επειδή ο Σολωμός θεωρούσε υποχρέωσή του να παιδεύει τον στίχο μέχρι να φτάσει, ύστερα από πολύ κόπο, στο ποθητό νόημα. Ήταν στ’ αλήθεια γι’ αυτόν αγώνας ζωής που του κόστισε τον (ατυχή επί της ουσίας) χαρακτηρισμό των έργων του ως ημιτελών. Είναι βέβαιο ότι και άλλη μια ζωή να ζούσε ο δημιουργός, τα έργα του και πάλι ημιτελή θα ήταν, καθώς η εσωτερική αγωνία του για την τελειότητα ποτέ δεν θα καθησυχαζόταν.

Με τις σκέψεις αυτές παρακολουθήσαμε το θεατρικό αναλόγιο «Η Γυναίκα της Ζάκυθος και άλλες αιώνιες μνήμες», όπως το οραματίστηκε σκηνοθετικά η Αντιγόνη Γύρα και το ερμήνευσαν ως κατάθεση ψυχής η Αλίκη Αβδελοπούλου και ο Δημήτρης Αγοράς.

Ο πυρήνας του θεατρικού αφηγήματος ήταν «Η Γυναίκα της Ζάκυθος», το ποίημα του Σολωμού στο οποίο σχολιάζεται με τρόπο περιφρονητικό, ειρωνικό και ιδιαίτερα καυστικό η στάση μιας δύσμορφης και κακόψυχης γυναίκας που όχι μόνο αρνείται να βοηθήσει τις ξεριζωμένες Μεσολογγίτισσες που ζητιανεύουν, αλλά τις κακολογεί που δεν υποτάχτηκαν στη μοίρα τους και αγωνίστηκαν –σε πολλές περιπτώσεις ισάξια με τους άντρες– για να απαλλαγούν από τον ζυγό του κατακτητή.

Εμβόλιμα όμως συμβαίνει ένας ανατριχιαστικός παραλληλισμός, καθώς το μακρινό ιστορικό παρελθόν συνδέεται άρρηκτα με το παρόν και με ηχητικά ντοκουμέντα που αποκαλύπτουν παρόμοια στάση ανθρώπων τη στιγμή που η θάλασσα ξεβράζει στα νησιά του Αιγαίου ζωντανά και νεκρά κορμιά προσφύγων κάθε ηλικίας.

Και η σκέψη δεν μπορεί παρά να κάνει τη διασύνδεση με την στροφή από τον «Ύμνον εις την ελευθερίαν», όπου ο ποιητής αναφέρεται στη στάση των υποτιθέμενων φίλων όταν τους έχουμε ανάγκη: «Μοναχή τον δρόμο επήρες / εξανάλθες μοναχή, / δεν είν’ εύκολες οι θύρες, / εάν η χρεία τες κουρταλεί».

Το κεντρικό αφήγημα εμπλουτίζεται με δυο ακόμα σημαντικές συγχωνεύσεις από το ποιητικό έργο του Σολωμού, που με ιδιαίτερη λεπτότητα τοποθετούνται στη ροή του λόγου.

Πρόκειται για αποσπάσματα από το έργο «Ελεύθεροι Πολιορκημένοι», στο οποίο ο ποιητής δονείται από το μεγαλείο της ψυχής των Μεσολογγιτών που παραμένει ελεύθερη παρά τις κακουχίες και την εξοντωτική πείνα και τους οδηγεί σε πράξεις αξεπέραστου ηρωισμού. Είναι προφανής και εδώ η έμμεση αναφορά εκ μέρους των συντελεστών στην αξιοπρέπεια των ανθρώπων που σήμερα βασανίζονται, αλλά δεν εγκαταλείπουν τη μάχη και δεν παραιτούνται από το δικαίωμά τους στη ζωή.

Η επόμενη, εξίσου σημαντική, συγχώνευση προέρχεται από τη «Φαρμακωμένη», που έγραψε ο Σολωμός για την αποκατάσταση της μνήμης και της τιμής της φίλης του Μαρίας Παπαγεωργοπούλου, που κατηγορήθηκε για ερωτική σχέση με έναν παντρεμένο και αυτοκτόνησε επειδή δεν άντεξε την κοινωνική κατακραυγή. Εδώ γίνεται μια μετάβαση από τη γενική αναφορά στην προσωπική μνήμη, καθώς οι ερμηνευτές αναφέρονται σε προσωπικές ιστορίες που έχουν συνταράξει την ψυχή τους. Πρόκειται για μια πτυχή που αγγίζει όλους μας, μιας και ο δυσμενής, αβάσιμος και κακεντρεχής σχολιασμός είναι μια ακόμα πληγή της ανερμάτιστης εποχής μας.

Έτσι, μέσα από τη ροή της αφήγησης, το παρελθόν και το παρόν συναντιούνται και συνενώνονται, ταυτίζονται εννοιολογικά και αναδύονται οι κοινές αναζητήσεις που ακόμα ταλανίζουν το ανθρώπινο γένος, που ακόμα δεν εννοεί να αντιληφθεί ότι η νοητή γραμμή που χωρίζει την ευτυχία από τη δυστυχία έχει πάχος πολύ λεπτότερο από εκείνο της κλωστής· και πως δεν μπορούμε να αισθανόμαστε ευτυχείς όταν οι συνάνθρωποί μας δυστυχούν.

Οι ερμηνευτές του συγκεκριμένου θεατρικού αναλογίου δεν περιορίστηκαν στην τυπική ανάγνωση των κειμένων, αλλά προχώρησαν και σε εγκρατή υποκριτική, σε μεταξύ τους σαρκαστικό διάλογο, σε διαπροσωπικές αναφορές, αλλά και σε κίνηση μέσα στον χώρο. Με τον τρόπο αυτό επιχειρήθηκε (και επιτεύχθηκε) μια ουσιώδης επικοινωνία με τους θαμώνες–θεατές και μια εξοικείωση με την ιδιαίτερα εκφραστική εκφορά του λόγου του ποιητή.

Κορυφαία στιγμή, κατά την κρίση του γράφοντος, υπήρξε η ερμηνεία του τραγουδιού αφιερωμένου στον Μάρκο Μπότσαρη, όπου ο συγκινητικός φωνητικός λυγμός της Αλίκης Αβδελοπούλου συνοδεύτηκε από τη συναρπαστική σωματική ερμηνεία του Δημήτρη Αγορά και δικαίως απέσπασαν το θερμό και αυθόρμητο χειροκρότημα του κοινού.

Όσοι αγαπούν το θεατρικό αναλόγιο ή θέλουν για πρώτη φορά να έρθουν σε επαφή με αυτό, αλλά και όσοι αναζητούν κάτι εντελώς διαφορετικό και άκρως αφυπνιστικό, αξίζει να παρακολουθήσουν αυτό το ποιοτικό εγχείρημα. Για πληρέστερη κατανόηση του θεάματος προτείνεται η προηγούμενη επαφή των θεατών τουλάχιστον με την περιληπτική γνώση των συγκεκριμένων έργων του ποιητή. 

 

Η ταυτότητα παράστασης:

Σκηνοθετική-Καλλιτεχνική Επιμέλεια: Αντιγόνη Γύρα

Ερμηνεύουν: Αλίκη Αβδελοπούλου & Δημήτρης Αγοράς

Μουσική Επιμέλεια: Αλίκη Αβδελοπούλου

Πρωτότυπη Μουσική: Anser

Αιώνιες Μνήμες/ Κείμενο: Δήμητρα Ζαγορά

Ακούγεται η φωνή του Κωνσταντίνου Πουλή, δημοσιογράφου του Press Project, σε δικό του κείμενο

Βοηθός Σκηνοθέτη: Ελένη Αγορά

Φωτογραφίες: Σάκης Ψαρρός & Φάνης Παυλόπουλος

Τρέιλερ: Στέφανος Κοσμίδης

Social media: Τζίνα Κυρούση

Γραφιστική επιμέλεια: Νάντια Αργυροπούλου & Ελένη Γύρα

Οργάνωση Παραγωγής: Κινητήρας

Επικοινωνία: Γιώτα Δημητριάδη

 

Teaser: Η Γυναίκα της Ζάκυθος - teaser 2026

 Καφενείο «Ο Σωκράτης» Χίου 42, Πλατεία Αγίου Παύλου (5΄λεπτά από το μετρό Μεταξουργείο)

Από 6 Φεβρουαρίου κάθε Παρασκευή στις 21:00 – Διάρκεια: 65’

Ώρα προσέλευσης: 20.15-20.30 για το σερβίρισμα

Ώρα έναρξης: 21.00

Είσοδος: 15€ / 10€ για ανέργ@, φοιτητ@, 65+, ΑμεΑ*

Προπώληση: Η Γυναίκα της Ζάκυθος κι άλλες αιώνιες μνήμες | Εισιτήρια online! | More.com

*Ο χώρος είναι προσβάσιμος σε ΑμεΑ αλλά δεν διατίθεται τουαλέτα ΑμεΑ.

Πηγή πρώτης δημοσίευσης: Η Γυναίκα της Ζάκυθος στο fractal