«Το αμάρτημα της μητρός μου» του
Γεωργίου Βιζυηνού
διά σκηνοθετικής χειρός Δήμου
Αβδελιώδη
στο Δημοτικό Θέατρο Πειραιά – Σκηνή
Ωμέγα
Γράφει ο Δημήτρης Φιλελές
Εισαγωγικά:
Ο
Γεώργιος Βιζυηνός είναι ένας από τους σημαντικότερους νεοέλληνες πεζογράφους.
Εμφανίστηκε σε μια εποχή που στη χώρα μας είχε αρχίσει να αναπτύσσεται η
λαογραφία ως επιστήμη και οι πεζογράφοι είχαν στραφεί προς την ειδυλλιακή
ύπαιθρο, με στόχο την περιγραφή των ηθών και εθίμων του ελληνικού λαού. Έτσι
καλλιεργήθηκε το ηθογραφικό διήγημα, του οποίου ο Βιζυηνός είναι ο
εισηγητής. Όμως ως συγγραφέας προχώρησε βαθύτερα, δίνοντας στο έργο του
αυτοβιογραφικό και κυρίως ψυχογραφικό χαρακτήρα. Είναι ο σημαντικότερος
πεζογράφος της Γενιάς του 1880. Με το πεζογραφικό του έργο υπήρξε
πρωτοπόρος και δικαίως τον αποκάλεσαν «πατέρα του διηγήματος». Τα περισσότερα
διηγήματά του αναφέρονται στις αναμνήσεις του και αποδίδουν το περιβάλλον του
θρακιώτικου χωριού, όπου συνυπάρχουν το ελληνικό και το τουρκικό στοιχείο. Με
κυρίαρχα στοιχεία των έργων του το αυτοβιογραφικό στοιχείο και τη στιλπνή
καθαρεύουσα γλώσσα, τον δυνατό αφηγηματικό λόγο του, την υψηλής τεχνικής πλοκή,
τη δύναμη των χαρακτήρων του, το άγγιγμα της ανθρώπινης ψυχής και τον έντονο δραματικό
χαρακτήρα, ο Βιζυηνός μπορεί να μας συναρπάζει και να μας συγκινεί κάθε φορά
που τα έργα του επανέρχονται στο προσκήνιο.
«Το αμάρτημα της μητρός μου» δημοσιεύθηκε
για πρώτη φορά μεταφρασμένο στη γαλλική γλώσσα στη Nouvelle Revue το 1883. Στη συνέχεια δημοσιεύθηκε την ίδια χρονιά σε
δύο συνέχειες (10 και 17 Απριλίου 1883) στο περιοδικό Εστία.
Η
υπόθεση:
Ἄλλην ἀδελφήν δέν εἴχομεν παρά
μόνον τήν Ἀννιώ… Ήταν ένα κορίτσι καχεκτικό, που η κακή κατάσταση
της υγείας της είχε μονοπωλήσει όχι μόνο το ενδιαφέρον αλλά και την αγάπη της
μητέρας του συγγραφέα, όπως ο ίδιος αφηγείται, σε βαθμό τέτοιο που όταν εκείνη
διαισθάνθηκε τον επερχόμενο θάνατο, γονάτισε στην εκκλησία μπροστά στην εικόνα
του Χριστού και τον παρακάλεσε να πάρει κάποιο από τα άλλα της παιδιά, αλλά να
της αφήσει το κορίτσι. Το άκουσμα αυτής της παράλογης παράκλησης άνοιξε ένα
βαθύ τραύμα στην ψυχή του συγγραφέα, καθώς η παιδική του ψυχή δεν μπορούσε να
κατανοήσει και να διαχειριστεί την αλλόκοτη στάση της. Και αυτή η παράκληση
σημάδεψε όλη του τη ζωή. Γι’ αυτό, όταν η ώρα του τέλους σήμανε, ο Γιωργής (ο
συγγραφέας), τη στιγμή της προσευχής δίπλα στη μητέρα του, ζήτησε μεγαλόφωνα
από τον πεθαμένο πατέρα του να τον πάρει αντί της αδελφής του, δείχνοντας ότι
γνωρίζει την επιθυμία της.
Και
ενώ η ανέχεια και η αποδιοργάνωση μάστιζε την οικογένεια, το πρώτο μέλημα της
μητέρας ήταν η υιοθεσία ενός άλλου κοριτσιού. Ο Γιωργής ξενιτεύτηκε, τα αδέλφια
του ταλαιπωρούνταν μαθαίνοντας τέχνες και το κορίτσι αυτό, αν και δύστροπου
χαρακτήρα, απολάμβανε πάλι όλη την αγάπη και τις αγόγγυστες περιποιήσεις της μητέρας
μέχρι τη μέρα του γάμου της.
Τα
αδέλφια πίστεψαν ότι τα βάσανά τους τελείωσαν, αλλά η μητέρα εμφάνισε ένα νέο
ορφανό κορίτσι στα σπάργανα στη θέση του προηγούμενου παρά τις αντιρρήσεις των
παιδιών της, λέγοντας πως δεν τους έχει ανάγκη και πως ο Γιωργής της θα τη
βοηθήσει στην ανατροφή της όπως της έχει υποσχεθεί.
Όταν
όμως και ο συγγραφέας αντιδρά και αναζητά την αιτία της παράλογης συμπεριφοράς
της, η μητέρα του αποκαλύπτει το αμάρτημα που βαραίνει την ψυχή της μια
ολόκληρη ζωή· την τραγική απώλεια της πρώτης της κόρης που από δική της εγκληματική
αμέλεια χάθηκε. Άρα η μόνη ελπίδα εξιλέωσης, κατά την κρίση της, ήταν να
προσφέρει τη ζωή της στην ανατροφή των ξένων κοριτσιών.
Ακόμα
και όταν, με τη διαμεσολάβηση του συγγραφέα για να ανακουφίσει την καρδιά της, η
μητέρα παίρνει άφεση αμαρτιών από τον Πατριάρχη, τα τελευταία της λόγια είναι
σπαρακτικά: Ο Πατριάρχης είναι σοφός και
άγιος άνθρωπος. [...] Μα, τι να σε
πω! Είναι καλόγερος. Δεν έκαμε παιδιά, για να μπορεί να γνωρίσει τι πράγμα
είναι το να σκοτώσει κανείς το ίδιο το παιδί του!
Και καθώς εκείνη
δακρύζει, εκείνος βυθίζεται στη σιωπή.
Η σκηνοθετική και δραματουργική
προσέγγιση:
Ο
Δήμος Αβδελιώδης με αιχμή του
δόρατος τη μελωδική δυναμική του λόγου και τη διαχρονική ομορφιά της ελληνικής
γλώσσας μεταμορφώνει τον αριστουργηματικό αφηγηματικό λόγο του Βιζυηνού σε επί
σκηνής δράση. Βαδίζοντας με σεβασμό και προσήλωση πάνω στα χνάρια της γραφής,
κατορθώνει να ζωντανέψει τους ήρωες, να οπτικοποιήσει τα περιστατικά, να
εξωτερικεύσει τα βαθιά συναισθήματα και με υποδειγματική πορεία να μας οδηγήσει
προς την κορύφωση του δράματος της
ανθρώπινης ψυχής, αλλά και τη λύτρωση μέσα από τη συγχωρητικότητα μέχρι την
τελική επικράτηση της αγνής και άδολης αγάπης.
Εφαρμόζοντας
μια εντελώς προσωπικής του έμπνευσης τεχνική και αισθητική, διαθέτει το χάρισμα
της άριστης ενοποίησης του χώρου και της μετατόπισης του χρόνου, ώστε σκηνή και
πλατεία να πάλλονται στον ίδιο ρυθμό.
Και
όπως ο Βιζυηνός δεν επιχειρεί να εντυπωσιάσει με τις στιβαρές προσωπικότητες
των ηρώων του, έτσι και ο Δήμος
Αβδελιώδης, με ένα λιτό και υποβλητικό σκηνικό (έργο των χειρών του Αριστείδη Πατσόγλου) πλάθει με τον λόγο
τα πάθη της ψυχής και με αυτά μας ταξιδεύει μέχρι τέλους.
Μόνιμοι
αρωγοί και συνοδοιπόροι του η πολύτιμη Στεφανία
Βλάχου (βοηθός σκηνοθέτη) και ο Βαγγέλης
Γιαννάκης (μουσική σύνθεση).
Οι ερμηνείες:
Ο
Θεμιστοκλής Καρποδίνης, υποδυόμενος
τον Βιζυηνό, βρίσκεται στο ψυχιατρείο όπου διανύει τις τελευταίες ημέρες της
ζωής του. Σαν σε όνειρο βλέπει τη μητέρα του και μέσα στο παραλήρημά του μας
εξιστορεί το μεγάλο της αμάρτημα, εκείνο που μια ζωή βάραινε την ψυχή της αλλά
και την ψυχή του. Με λόγο κυκλικό μας αφηγείται μια ψυχική ταλαιπωρία σχεδόν
τριών δεκαετιών μέχρι να έρθει η στιγμή της λύτρωσης. Συναισθηματικά
εμπλεκόμενος, αναζητά τις αιτίες και ψάχνει τις απαντήσεις που θα κλείσουν το
βαθύ τραύμα, ανοίγοντας τον δρόμο στην κατανόηση και στη συγχώρεση.
Η
Μαίρη Βιδάλη, ως μητέρα του
Βιζυηνού, εμφανίζεται στον ταραγμένο ύπνο του σαν οπτασία. Με τη ραγισμένη φωνή
της μας αποκαλύπτει το τραγικό μυστικό μέσα από τη δική της οπτική, μας
εξομολογείται τον πόνο που τη συντρίβει κάθε στιγμή, μας ανοίγει την ψυχή της
και μοιράζεται το αβάσταχτο βάρος της αμαρτίας, που ακόμα και μετά την άφεση δεν
παύει να την κατατρέχει. Γιατί ό,τι μας βαραίνει, γίνεται αμείλικτος διώκτης
μας διά βίου. Αποχωρεί αφήνοντας στο πέρασμά της ένα ανεξίτηλο ίχνος
τρυφερότητας, με το χάδι και τη μητρική στοργή να καταπραΰνουν το «αδικημένο»
της παιδί.
Συνοψίζοντας:
Ο Δήμος Αβδελιώδης μας περιβάλλει με
τον αραχνοΰφαντο μανδύα της δύναμης της ελληνικής γλώσσας και σαγηνευτικά μας
παρασύρει, μέσα από τον καταλυτικό λόγο του Βιζυηνού, σε ένα ταξίδι αισθήσεων
και παραισθήσεων, συναισθημάτων και εξομολόγησης, αποζητώντας τις αιτίες που
προκαλούν τον ανθρώπινο πόνο, για να φτάσει στην ίαση της ψυχής μέσα από τη
μυστηριακή αποκάλυψη της λυτρωτικής αλήθειας. Και όταν ο στόχος επιτευχθεί,
όταν μέσα από τις ειλικρινείς απαντήσεις καταλαγιάσουν οι αγωνίες, τότε η
συγχώρεση γίνεται μονόδρομος και η αγάπη αναβλύζει ως άρωμα που δίνει νόημα στη
ζωή. Μια παράσταση που συναρπάζει και συγκλονίζει, καθώς οι ήρωες μας συνοδεύουν
καταπραϋντικά και μετά το τέλος της.
Η ταυτότητα της παράστασης:
Διδασκαλία ερμηνείας,
Δραματουργία, Σκηνοθεσία: Δήμος
Αβδελιώδης
Ερμηνεύουν: Θεμιστοκλής Καρποδίνης, Μαίρη Βιδάλη
Σκηνογραφία, Ζωγραφική
αφίσας: Αριστείδης Πατσόγλου
Μουσική σύνθεση: Βαγγέλης Γιαννάκης
Βοηθός σκηνοθέτη: Στεφανία Βλάχου
Φωτογραφίες: Γιώργος Ζαφειρόπουλος
GRAPHIC DESIGN: Tasos Grønn
Επικοινωνία – Προβολή της παράστασης στα ΜΜΕ: Νατάσα Παππά
[T:+30697 4432929 | email: nata_pappa@yahoo.gr]
Παραστάσεις:
Πέμπτη, Παρασκευή, Σάββατο 20.30 & Κυριακή 19.00
Ημερομηνίες:
7, 8, 12, 13, 14, 15, 19, 20, 21, 22, 26, 27, 28, 29 Μαρτίου
2, 3, 4, 5 Απριλίου
Διάρκεια: 75'
Τιμές εισιτηρίων:
Κανονικό: 17€ - Φοιτητικό,
μαθητικό, 65+: 12€
Άνεργοι, ΑμεΑ, ομαδικό [6+ άτομα]: 8€ - Ατέλειες ΣΕΗ, ΑΣΚΤ, ΠΕΣΥΘ: 5€
Προπώληση εισιτηρίων:
- www.more.com [https://www.more.com/gr-el/tickets/theater/to-amartima-tis-mitros-mou-3]
- στο Ταμείο του Δημοτικού Θεάτρου Πειραιά
- και στο τηλ. 210 4143310 [Ταμείο του Θέατρου]
Πηγή πρώτης δημοσίευσης: "Το Αμάρτημα της Μητρός μου"









.jpeg)
.jpg)
.jpeg)
.jpeg)
.jpeg)
.jpeg)