«Υπατία - Ο μονόλογος μιας ελεύθερης γυναίκας» του
Δημήτρη Βαρβαρήγου
σε σκηνοθεσία Γιάννη Διαμαντόπουλου στο Θέατρο
Αλκμήνη
Γράφει ο Δημήτρης
Φιλελές
Εισαγωγικά:
Η
νεοπλατωνική φιλόσοφος, μαθηματικός και αστρονόμος Υπατία (370-415), κόρη του
αστρονόμου Θέωνα, γεννήθηκε και έζησε στην Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου, μια πόλη
όπου ως γυναίκα μπορούσε να είναι ελεύθερη, να έχει δικαίωμα ιδιοκτησίας και
προσωπικής επιχείρησης και να μην εποπτεύεται η ζωή της. Είχε υψηλή μόρφωση με
ποικίλες γνώσεις, παρέδιδε κατ’ ιδία μαθήματα, αλλά τα δημόσια κηρύγματά της
έβρισκαν ιδιαίτερη απήχηση στην αλεξανδρινή κοινωνία. Είχε πολλούς ακόλουθους διάφορων
εθνοτήτων και θρησκευτικών αντιλήψεων. Μεταξύ αυτών ήταν ο επίσκοπος Κυρήνης
Συνέσιος (μετέπειτα επίσκοπος Κωνσταντινούπολης), ο Ορέστης (έπαρχος της
Αλεξάνδρειας), αλλά και ο Κύριλλος (επίσκοπος Αλεξανδρείας), που θεωρείται ο
ηθικός αυτουργός του θανάτου της σύμφωνα με τον Σωκράτη τον Σχολαστικό.
Ουσιαστικά
η Υπατία υπήρξε το εξιλαστήριο θύμα των αγεφύρωτων πολιτικών διαφορών μεταξύ
του Κύριλλου και του Ορέστη. Κατηγορήθηκε άδικα για πίστη σε είδωλα και μαγεία,
παγιδεύτηκε από φανατικό χριστιανικό όχλο και οδηγήθηκε γυμνή στον καθεδρικό ναό
της πόλης, όπου το πλήθος τη χτυπούσε και έσκιζε το σώμα της με όστρακα μέχρι
να πεθάνει. Στη συνέχεια τα υπολείμματα της σάρκας της παραδόθηκαν στην πυρά.
Μαζί με το τραγικό τέλος της ζωής της χάθηκαν και τα γραπτά ίχνη κάθε
φιλοσοφικού ή επιστημονικού έργου της.
Η υπόθεση:
Η
«Υπατία» του Δημήτρη Βαρβαρήγου
είναι η αφήγηση των τελευταίων μαρτυρικών
στιγμών της μεγάλης φιλοσόφου και αστρονόμου, που δυστυχώς δεν υπάρχει
δείγμα της προσωπικής γραφής της. Ο συγγραφέας αντλεί το υλικό του από τις
ελάχιστες πηγές που αναφέρονται στη ζωή και το έργο της, ενώ παράλληλα
δημιουργεί μια πειστική και τεκμηριωμένη μυθοπλασία, ζωντανεύοντας την
ξεχωριστή μορφή της. Ο λόγος της Υπατίας είναι μεστός και διαυγής στη διατύπωσή
του, δεν αφήνει περιθώρια παρερμηνείας. Απευθύνεται στους φυσικούς και
υποκινούμενος διώκτες της με θάρρος, τους καταλογίζει τη σκοταδιστική του
λογική, τους θέτει ενώπιον των ευθυνών τους και παραμένει ανυποχώρητη απέναντι
στο κράτος του φόβου. Απευθύνεται όμως και στους μαθητές της και τους προτρέπει
να συνεχίσουν ανυποχώρητοι το έργο της, βέβαιη για το επερχόμενο τέλος της. Η
Υπατία του Δημήτρη Βαρβαρήγου όμως αρθρώνει κυρίως λόγο διαχρονικό προς όλους
εκείνους που πιστεύουν ότι θα επιβάλουν τη σιωπή και την υποταγή, ώστε υπό το
πέπλο του φόβου και με την κατάχρηση εξουσίας να αποκομίσουν πρόσκαιρο προσωπικό
όφελος. Διαβάζουμε μια «απολογία» που μας παραπέμπει τόσο στον Σωκράτη όσο και
στον Χριστό, παρά το γεγονός ότι η φιλόσοφος αποκηρύσσει τα θρησκευτικά
πρότυπα. Βέβαια, χρειάζεται να διευκρινιστεί ότι η Υπατία αρνείται ξεκάθαρα τις
μεθοδεύσεις των εκάστοτε ιερατείων και των αυτόκλητων θεόπνευστων αντιπροσώπων.
Και εδώ υπάρχει το κοινό σημείο που αξίζει και να μελετηθεί και να συζητηθεί
ευρέως, με ειλικρίνεια και με ανοιχτούς πνευματικούς ορίζοντες.
Η παράσταση ως συνολική εικόνα:
Ο
Γιάννης Διαμαντόπουλος σκηνοθετικά
δημιουργεί μια Υπατία όσο πρέπει στιβαρή και όσο πρέπει εύθραυστη, ενώ
παράλληλα της δίνει μια χροιά υπερβατικότητας. Τοποθετεί την ηρωίδα του μέσα στον κύκλο του
αίματος και τη διατηρεί όρθια και αλύγιστη μέχρι τέλους. Μέσα από τη διδασκαλία
της γλώσσας του σώματος και της εκφοράς του λόγου, η τελευταία προσλαλιά της
μεταμορφώνεται σε αμείλικτο «κατηγορώ». Δεν αφήνει την Υπατία του σε καμία της
κίνηση και σε καμία της λέξη να φανεί αξιολύπητη και να ικετεύει ταπεινά για τη
ζωή της· αντίθετα, φροντίζει να είναι κάθε στιγμή αξιοθαύμαστη και να ορίζει τη
ζωή της με αξιοπρέπεια. Περιορίζει τη φυσική της κίνηση, ώστε ο θεατής να
επικεντρώνεται στη δύναμη του λόγου της. Το αποτέλεσμα άκρως επιτυχημένο.
Ο
Κωνσταντίνος Βερούτης δημιουργεί το
απαιτούμενο υπαινικτικό σκηνικό που με το μίνιμουμ των υλικών και των
αντικειμένων διαθέτει πληρότητα στοιχείων, ώστε να γίνονται όλες οι νοηματικές
διασυνδέσεις και με τις αναφορές του κειμένου και με τη σκηνοθετική οπτική.
Ο Σπυρίδωνας δημιουργεί και τοποθετεί
τις πρωτότυπες και υποβλητικές μουσικές του παρεμβάσεις εκεί όπου είναι
απολύτως απαραίτητες, συμβαδίζοντας αρμονικά και με εσωτερικότητα με όσα επί
σκηνής διαδραματίζονται.
Η ερμηνεία:
Η
Μέμη Αναστασοπούλου ενσαρκώνει την Υπατία με τον αναμενόμενο δυναμισμό.
Αδιαφορώντας για τα δεσμά της και τον προδιαγεγραμμένο θάνατό της,
αντιμετωπίζει κατά μέτωπο τους διώκτες της, τους κατονομάζει και δεν διστάζει,
έστω και κάτω από αυτές τις συνθήκες, να τους επιτεθεί κατά μέτωπο. Τους
κοιτάζει κατάματα και με καθαρό μυαλό απαριθμεί τα ανομήματά τους και τις
αυθαίρετες ερμηνείες της πραγματικότητας. Τους προειδοποιεί με κρυστάλλινους
συλλογισμούς για το επερχόμενο μέλλον, που δεν μπορεί να είναι αυτό που εκείνοι
επιδιώκουν. Το κοφτερό βλέμμα της συμβαδίζει με τον κοφτερό λόγο της και
διακρίνεται τόσο για τη στοχαστικότητα όσο και για την καθαρότητά του. Το σώμα
της παραμένει ανυπότακτο και μέχρι τέλους αλύγιστο. Είναι μια γυναίκα που
αρνείται να μειωθεί ως άνθρωπος, να υποταχθεί στον παραλογισμό, να αρνηθεί τα
πιστεύω της. Καταλήγει να είναι μία «εσταυρωμένη» που δεν πρόκειται ούτε να
αναστηθεί ούτε να αναληφθεί. Είναι όμως βέβαιο ότι η φθαρτή ύλη μπορεί να
κληροδοτήσει τον άφθαρτο λόγο της στην ανθρωπότητα.
Συνοψίζοντας:
Πρόκειται
για έναν θεατρικό μονόλογο που αξίζει να ιδωθεί όχι μόνο για τη θεατρικότητά
του, αλλά σε συνδυασμό με τη θεματολογία του. Η ηρωίδα του έργου, πέρα από τη
φυσική της παρουσία, είναι κυρίως φορέας ιδεών. Άρα, χρήζει ιδιαίτερης προσοχής
η δύναμη του λόγου.
Η ταυτότητα της παράστασης:
Συγγραφέας:
Δημήτρης Βαρβαρήγος
Σκηνοθεσία:
Γιάννης Διαμαντόπουλος
Ερμηνεία:
Μέμη Αναστασοπούλου
Μουσική:
Σπυρίδωνας
Σκηνικά:
Κωνσταντίνος Βερούτης
Φωτογραφίες:
Πάνος Οικονόμου
Υπεύθυνη
επικοινωνίας: Άντζυ Νομικού (angienomikou@gmail.com)
Εκτέλεση
Παραγωγής: Διεθνής πολιτιστικός σύλλογος
«Ορίζων»
Προπώληση
εισιτηρίων: ticketservices
και στο ταμείο του θεάτρου.
Υπατία. Ο μονόλογος μιας
ελεύθερης γυναίκας.
• Παραστάσεις: Τρίτη &Τετάρτη 21:15
• Τιμές Εισιτηρίων: γενική είσοδος 12 €, ατέλειες 8
€.
•
Η παράσταση είναι κατάλληλη για παιδιά άνω των 14 ετών.
•
Παρακαλούμε να βρίσκεστε στο θέατρο τουλάχιστον 20΄ λεπτά νωρίτερα, καθώς μετά
την έναρξη της παράστασης δεν θα επιτραπεί η είσοδος σε κανέναν θεατή.
Θέατρο
Αλκμήνη, Αλκμήνης 8-12, Κάτω Πετράλωνα.
Μετακίνηση:
Μετρό, Σταθμός Κεραμεικός.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου