Χωρίς άντρες - θεατρική κριτική

 

«Χωρίς άντρες»

βασισμένο στο ομότιτλο μυθιστόρημα του Χρήστου Αζαριάδη

Διασκευή – Σκηνοθεσία: Αναστασία Κουρή

στη Σκηνή Brecht–2510

Γράφει ο Δημήτρης Φιλελές

 

Εισαγωγικά:

Στο μυθιστόρημα επιστημονικής φαντασίας (μπορεί και όχι) «Χωρίς άντρες» (Εκδόσεις Bell / 2023 / ISBN 978-960-620-925-3) ο Χρήστος Αζαριάδης με σοβαρότητα, ευαισθησία, ευρηματικότητα, αλλά και χιούμορ μας φέρνει προ τετελεσμένου.  Η νέα τάξη πραγμάτων δεν είναι πλέον υποψία, αλλά δεδομένη και παρούσα. Μόνο που είναι λίγο... λειψή, καθώς το ανθρώπινο είδος αποτελείται από ένα μόνο φύλο. Χωρίς άντρες, ο πλανήτης γη βιώνει μια συγκλονιστική (αλλά και απειλητική· σκεφτείτε το) πραγματικότητα. Γυναίκες ελεύθερες, ισχυρές, δυναμικές, έως και παντοδύναμες, αλλά χωρίς... άντρες. Γυναίκες μόνο, γυναίκες παντού, γυναίκες έτοιμες για όλα· τα καλύτερα ή τα χειρότερα. Και ένα ερώτημα να πλανάται σαν γύπας πάνω από την ανθρωπότητα: Πόση διάρκεια ζωής απομένει άραγε στο ανθρώπινο είδος; Υπάρχει φως στο τούνελ ή βαδίζουμε προς το αναπότρεπτο τέλος;

Η Αναστασία Κουρή επωμίζεται τη διασκευή του αφηγήματος και τη σκηνοθετική ευθύνη για τη μεταφορά του επί σκηνής.

 

Η υπόθεση:

Μια άγνωστη, θανατηφόρα και ραγδαία εξαπλούμενη ασθένεια χτυπά αποκλειστικά τους άντρες και μέσα σε ελάχιστο χρόνο τους σκοτώνει ακαριαία σε παγκόσμια κλίμακα. Οι κοινωνίες προσωρινά αποδιοργανώνονται μέχρι που η εξουσία περνά αποκλειστικά στις γυναίκες. Και ενώ η απαλλαγή τους από την πατριαρχική καταδυνάστευση λογικά θα οδηγούσε σε έναν καλύτερο κόσμο, τα πράγματα δεν εξελίσσονται ακριβώς έτσι. Αντίθετα, οι γυναίκες που ανεβαίνουν στην εξουσία διοικούν με σκληρότερο τρόπο από εκείνον που διοικούνταν και ο πλανήτης μετατρέπεται σε πεδίο μάχης.

Στην Αθήνα μια ομάδα γυναικών κατορθώνει να περάσει διά πυρός και σιδήρου και να φτάσει στον Πειραιά, όπου βρίσκουν ασφαλές καταφύγιο στο αγκυροβολημένο «Πλοίο της εξορίας», του οποίου καπετάνισσα είναι η διάσημη Δρ. Σκότι Λιντς. Πρόκειται για μια επιστημονική προσωπικότητα παγκοσμίου κύρους, που φαίνεται πως έχει κατορθώσει να πετύχει την εξόντωση των τυράννων, την κατάργηση της έμφυλης βίας και την οριστική εξάλειψη των ανισοτήτων.

Με τον δικό της τρόπο έχει μπορέσει να δημιουργήσει μια σύγχρονη «κιβωτό» διάσωσης των γυναικών. Πώς όμως θα συνεχιστεί στις νέες συνθήκες η διαιώνιση του ανθρώπινου είδους. Πώς μπορεί να συμβεί κάτι τέτοιο όταν από την αναπαραγωγική διαδικασία έχει ήδη εκλείψει πλήρως το ένα από τα δύο φύλα;

Η ομάδα των γυναικών, αφού ξεπερνά τον αρχικό τρόμο και ηρεμεί, αρχίζει να αντιλαμβάνεται ότι όλα δεν είναι όπως φαίνονται. Κάτω από το πέπλο της καλοσύνης και της οικειότητας κρύβονται μακάβρια μυστικά που έχουν οδηγήσει στην παρούσα κατάσταση. Όλα οφείλονται σε ένα σατανικό σχέδιο που συνέλαβε η Δρ. Λιντς και για την πραγματοποίησή του χρησιμοποίησε εν άγνοια της μια από τις γυναίκες της ομάδας που διασώθηκε, την οποία και προορίζει για διάδοχο της, καθώς εκείνη οδεύει προς τον θάνατο.

Και ενώ οι υποχρεωτικές βιολογικές δοκιμές για την επανεμφάνιση του ανδρικού φύλου αποτυγχάνουν, η Δρ. Λιντς πεθαίνει και η διάδοχος βρίσκεται μπροστά στο μεγάλο δίλημμα. Τι θα σκεφτεί; Πώς θα αντιδράσει; Ποιο δρόμο θα ακολουθήσει; Υπάρχει ακόμα ελπίδα ή το ανθρώπινο είδος βρίσκεται στο κατώφλι ενός εντελώς άδοξου τέλους;

Για να φτάσουμε όμως στη λύση του προβλήματος, πρώτα πρέπει να δοθούν απαντήσεις στα κρίσιμα ερωτήματα που το γέννησαν. Πόσο καλός σύμβουλος είναι ο θυμός; Πώς διακρίνεται η απονομή δικαιοσύνης από την εκδικητική μανία; Πόσο μπορούμε να παραμείνουμε αδιάφθοροι όταν διαθέτουμε τη δύναμη της εξουσίας; Το παρελθόν είναι μια δίνη που μας τραβά στον βυθό ή ένας βατήρας που μας ωθεί προς την εξέλιξη;  Σε ποιο βαθύ σκοτάδι, σε πόσα ακόμα ανώφελα ολοκαυτώματα και σε πόσα αδιέξοδα μπορούν να μας οδηγήσουν οι φωτισμένες «τελικές λύσεις»; Ποιο μέλλον προδιαγράφεται για το είδος μας αν τα πρώην θύματα γίνουν νυν θύτες;

Η φύση είναι πάντα σοφή. Θα αποδειχθεί εξίσου σοφός και ο homo sapiens sapiens; Οι απαντήσεις δίνονται επί σκηνής.

 

Η παράσταση ως συνολική εικόνα:

Η Αναστασία Κουρή αποφασίζει να δώσει φωνή στον γραπτό λόγο του Χρήστου Αζαριάδη. Επιλέγει και διασκευάζει τα πιο κρίσιμα σημεία ενός συγκλονιστικού αφηγήματος, που θα μπορούσε, υπό συνθήκες, να γίνει μια απευκταία πραγματικότητα. Με βλέμμα διαυγές και σκέψη καθαρή  μας παραθέτει μια σειρά γεγονότων στα οποία θα μπορούσαμε για μια ακόμα φορά να οδηγηθούμε αν η εκδίκηση και η αρχομανία υποκαθιστούσαν το δίκιο και την ανθρωπιά. Δηλαδή, τίποτα περισσότερο από την επανάληψη του παρελθόντος του ανθρώπινου είδους. Γιατί αν αυτή η μυθοπλασία δείχνει απίθανη, η ιστορική μνήμη της δίνει πολλές πιθανότητες. Στο κέντρο της αφήγησης όμως υπάρχει ο άνθρωπος με την ουσιαστική έννοια του όρου. Εκείνος/εκείνη που ανατρέπει τα δεδομένα, που πληροί τον ορισμό και διά της λογικής και της προσωπικής στάσης ζωής δημιουργεί συνοδοιπόρους για μια πορεία προς ένα πιο ευοίωνο μέλλον για όλους. Όχι, δεν είμαστε τέλειοι, δεν είμαστε αλάνθαστοι, δεν έχουμε όλες τις απαντήσεις. Αν όμως έχουμε την πρόθεση, μπορούμε να κάνουμε ένα βήμα τη φορά όλοι μαζί. Αρωγός στο σκηνοθετικό έργο ο Βασίλης Πρέκας.

Σε ένα εντελώς αφαιρετικό σκηνικό που θυμίζει σαλόνι πλοίου εκτυλίσσεται η σκηνική δράση, που επικεντρώνεται στη δύναμη του λόγου και συμπληρώνεται από την παράλληλη κινηματογραφική αφήγηση –έργο του Τάκη Ιβόπουλου– στο φόντο (συμπλήρωμα που κρίνεται απαραίτητο), ώστε να δημιουργείται ολοκληρωμένη και συμπαγής εικόνα.

Οι φωτισμοί της Ρέας Σαμαροπούλου λειτουργούν υποστηρικτικά και σιωπηλά σε όλη τη διάρκεια της παράστασης.

Οι ενδυματολογικές επιλογές της Ρίας Ντούσκα είναι άκρως δηλωτικές του κλίματος στρατοπέδου και της επιβεβλημένης πειθαρχίας σε πρώτη φάση, αλλά και του κλίματος ευφορίας όταν η υποχρεωτικότητα μεταβάλλεται σε αυτοδιάθεση.

Τέλος, γεμάτο τρυφερότητα και ελπιδοφόρα μηνύματα είναι το τραγούδι που ακούγεται με τη συναρπαστική ερμηνεία του Δημήτρη Αϊβαλιώτη (σε στίχους Μαρίας Καμπούρη και μουσική Ηuta) πριν πέσει η αυλαία.

 

Οι ερμηνείες (αλφαβητικά):

Η Λαμπρινή Γιώτη (Αντιγόνη) είναι το είδος ανθρώπου που τάσσεται ψυχή τε και σώματι στην υπηρεσία ενός ηγέτη και ενός σκοπού με κάθε κόστος. Φοράει παρωπίδες, αλλά ίσως ένα γερό ταρακούνημα μπορεί να την επαναφέρει στον δρόμο της συλλογικότητας.

Η Αναστασία Κουρή (Δρ. Σκότι Λιντς) είναι ο ιθύνων νους. Στρατηγική, εσωστρεφής, μυστικοπαθής, εμμονική, με μακιαβελική λογική. Αδίστακτη και ανυποχώρητη, ανοριακή και αμετανόητη, χρησιμοποιεί τους ανθρώπους ως πιόνια σε μια σκακιέρα επικράτησης και επιβολής της άποψής της.  Κλασική ηγετική μορφή που φέρνει την ανθρωπότητα στο χείλος της καταστροφής, ενώ ευαγγελίζεται τη σωτηρία της.

Η Μαρίζα Μανιατάκη (Καλλιστώ) είναι μια ήρεμη δύναμη με δυνατή πίστη, που διαθέτει τη δυνατότητα να καταπραΰνει τις εντάσεις και να αμβλύνει τις αντιθέσεις, εναποθέτοντας τις ελπίδες της σε μια ανώτερη συμπαντική δύναμη.

Η Μαριαλένα Μπόη (Δήμητρα) είναι μια τραυματισμένη ψυχή που προσπαθεί να βρει απαντήσεις και τρόπο να συμφιλιωθεί με τις πληγές της. Αθόρυβη και συνεπής, δεν εγκαταλείπει ποτέ την ομάδα.

Η Μαρτίνα Ολχάβα (Σιμόν) είναι ένα φοβισμένο και ανήσυχο παιδί, που δεν χάνει ποτέ ούτε την αθωότητα, ούτε την αισιοδοξία, ούτε και την ενεργητικότητα που αναβλύζει από την εφηβεία. Είναι η ψυχή της παρέας παρά την κακοποίηση που έχει υποστεί, μαθαίνει να κρύβει τα σημάδια και δεν παύει στιγμή να ελπίζει για το καλύτερο.

Η Εύη Παπαδάκη (Αγγελική) είναι μια σταθερή προσωπικότητα που έχει πάρει αποφάσεις ζωής, κατορθώνει να συνυπάρχει με τα ανεπούλωτα τραύματα του παρελθόντος, πιστεύει στη δύναμη της λογικής και ξέρει να λειτουργεί αθόρυβα αλλά και υποστηρικτικά.

Η Ρέα Σαμαροπούλου (Μαρία, η διάδοχος) είναι η φωνή της λογικής, η ισχυρή προσωπικότητα που  μπορεί να επαναφέρει την ισορροπία, να παραμερίσει τις αντιπαλότητες και  το προσωπικό συμφέρον, αρκεί να προσφέρει στο κοινό καλό. Δεν θυματοποιείται, δεν ηρωοποιείται και πράττει κατά συνείδηση.

Η Ελένη Σιδεροπούλου (Κατερίνα) είναι ικανή στη διαχείριση των κρίσεων και των αψιμαχιών, δίνει προτεραιότητα στη λογική, κατευνάζει τα πνεύματα, διαθέτει σοβαρότητα αλλά και υψηλή αίσθηση του χιούμορ.

Η Άννα Χαλκιά (Σοφία) είναι μαχητική και επιθετική, σχεδόν ασυλλόγιστα ασυγκράτητη, καλύπτοντας έντεχνα τον φόβο που υποβόσκει μήπως πάλι γίνει θύμα, όπως υπήρξε στην προηγούμενη ζωή της.

 

Συνοψίζοντας:

Πρόκειται για μια θεατρική πρόταση ταυτόχρονης συνομιλίας του παρόντος με το παρελθόν και το μέλλον. Η συμπυκνωμένη γνώση και τα βιώματα αξιοποιούνται για να αναδειχθεί η ευθύνη κάθε ατόμου για την πορεία του συνόλου. Είμαστε όλοι υπόλογοι –ανεξαρτήτως φύλου, επιλογών, τάξης κ.λπ.– απέναντι στις μελλοντικές γενιές. Μια παράσταση που επιχειρεί να καταρρίψει τα στερεότυπα και να διασπάσει τις τεχνητές διαχωριστικές γραμμές που διαιωνίζουν την οπισθοδρόμηση, για να χαράξουμε μια κοινή ανθρώπινη πορεία προς το μέλλον.

 

Η ταυτότητα της παράστασης:

 

Συντελεστές

Διασκευή – Σκηνοθεσία: Αναστασία Κουρή

Βοηθός σκηνοθέτη: Βασίλης Πρέκας

 

Ερμηνεύουν (αλφαβητικά): 

Λαμπρινή Γιώτη, Αναστασία Κουρή, Μαρίζα Μανιατάκη, Μαριαλένα Μπόη, Μαρτίνα Ολχάβα, Εύη Παπαδάκη, Ρέα Σαμαροπούλου, Ελένη Σιδεροπούλου, Άννα Χαλκιά.

Ακούγεται η φωνή της Δήμητρας Καραγιάννη

 

Φωτισμοί: Ρέα Σαμαροπούλου

Ενδυματολόγος: Ρία Ντούσκα

 

Σκηνοθεσία – Μοντάζ βίντεο παράστασης: Τάκης Ιβόπουλος

Στα βίντεο της παράστασης εμφανίζονται: 

Αλέξανδρος Κοταχέας, Βασίλης Πρέκας, Δημήτρης Ζιαγάκης, Χρήστος Αζαριάδης, Λίτσα Ρεστιβάκη, Βαγγέλης Ζευγολατάκος, Χάρης Ζευγολατάκος, Ηρακλής Στόγιας 

και τα παιδιά Ηλίας Ζευγολατάκος και Μαίρη Κουρή.

 

Soundtrack παράστασης:  «Το παρελθόν»

Ερμηνεύει ο Δημήτρης Αϊβαλιώτης.

Music / Arrangment: Huta / Vibehouse

Lyrics: Maria Kampouri

Production: Huta / Sandro

Recording / Vocal Production: Final Sound Studio / Sandro

Mix / Master: Alex Moratis / Vibehouse

Clarinet: Sandro

 

Παραγωγή: Μάνος Κανελλόπουλος, Αναστασία Κουρή

 

Σκηνή BRECHT–2510, 3ης Σεπτεμβρίου, Αθήνα 104 31, Αθήνα

Από 29 Ιανουαρίου 2026 και κάθε Πέμπτη στις 20:00

Διάρκεια: 150΄ με διάλειμμα

Τηλέφωνο κρατήσεων: 697 6596 801

Εισιτήρια: Χωρίς άντρες | Εισιτήρια online! | More.com

Γενική είσοδος: 15 ευρώ

Πηγή πρώτης δημοσίευσης: "Χωρίς άντρες" στο fractal