"Η Κουκούλα" του Θανάση Τριαρίδη

 

«Η κουκούλα» του Θανάση Τριαρίδη

 

Θεατρική κριτική του Δημήτρη Φιλελέ

 

Παρακολουθήσαμε με αμείωτη ένταση τη θεατρική παράσταση «Η κουκούλα» σε κείμενο του Θανάση Τριαρίδη και σκηνοθεσία της Αθηνάς Παππά στο θέατρο ΠΛΥΦΑ στον Βοτανικό.

 

Η υπόθεση:

Στις Συγκεντρώσεις Άμυνας μιας δυστοπικής μελλοντικής κοινωνίας (που διαμορφώθηκε ύστερα από την πτώση και του καπιταλισμού), μια γυναίκα εμφανίζεται στο εντεταλμένο κρατικό πρατήριο πώλησης και ζητάει από τον/την υπάλληλο μια κουκούλα της αρεσκείας της, που θα χρησιμοποιηθεί για την τελετουργική δολοφονία παράνομων -κατά τη νομοθεσία του απολυταρχικού καθεστώτος- μεταναστών με το πάτημα ενός μόνο κουμπιού. Ακολουθούν άλλες γυναίκες, ταυτόσημες οπτικά με την πρώτη (ή μήπως η ίδια;), εμφανίζονται με το ίδιο αίτημα αλλά με διαφορετική προσωπική ιστορία, ζητώντας κάθε φορά διαφορετικού χρώματος και σχεδίου κουκούλα. Ωστόσο, ο/η υπάλληλος υποψιάζεται ότι πρόκειται πάντα για την ίδια, που απλώς είναι απεσταλμένη της συντεταγμένης πολιτείας με σκοπό τον έλεγχο της νομιμότητας. Ανάμεσα στον/στην υπάλληλο και τη γυναίκα βρίσκεται πάντα ένας μετανάστης, που παίζει μουσική κατ’ εντολή και κατά παραγγελία. Λειτουργεί ως υποχείριο, ως αντικείμενο τυφλής υπακοής σε ό,τι κάθε φορά του απαιτηθεί, συμβολίζοντας την πλήρη μεταμόρφωση του ανθρώπου σε αντικείμενο άνευ αξίας.

Βλέπουμε με έκπληκτα μάτια ένα καλοστημένο παιχνίδι κατάργησης της ανθρώπινης υπόστασης, της μνήμης, της ανάληψης προσωπικής ευθύνης, της υποταγής στο εκάστοτε νόμιμο και -κατά την κρίση των Αρχών- κοινωνικά συμφέρον, της δόμησης μιας ρομποτικής συμπεριφοράς άκριτης υπακοής, αρκεί να εξυπηρετηθεί το «κοινό καλό» και να μη διασαλευθεί η καθεστηκυία νέα τάξη πραγμάτων.

Και προκύπτουν τα ερωτήματα: Πόσο απέχει αυτό το δυσοίωνο μέλλον από το παρόν; Πόσο, στη σημερινή κοινωνία, είμαστε ενεργοί πολίτες με κρίση και σκέψη; Πόσο λειτουργεί σήμερα η ατομική μνήμη των πολιτών και η συλλογική μνήμη των κοινωνιών; Έχουμε ακόμα «κόκκινες γραμμές» πίσω από τις οποίες αρνούμαστε να υποχωρήσουμε ή βρισκόμαστε σε μια διαρκή οπισθοχώρηση, σε μια αδιάκοπη παραχώρηση προσωπικών δικαιωμάτων, σε μια συντριπτική αλλοτρίωση· συνθήκες που συνολικά μας προκαλούν την ασφυξία της «κουκούλας»;

 

Η παράσταση ως συνολική εικόνα:

Ο Θανάσης Τριαρίδης γράφει ένα ακόμα ηχηρό κοινωνικοπολιτικό κείμενο με αφορμή τη συμπεριφορά των «πολιτισμένων και φιλοπρόοδων» δυτικών κοινωνιών απέναντι στους μετανάστες, που χαρακτηριστικά και σε κοινή θέα αφήνονται να πνιγούν... μόνοι τους. Ένα έργο καταπέλτης απέναντι στην αδιαφορία του ανθρώπου για τον συνάνθρωπο, απέναντι στην εκούσια αμνησία και στην κοινή αποδοχή της ρήσης «ο θάνατός σου η ζωή μου» χωρίς τύψεις, ενοχές ή έλεγχο συνείδησης.

Με καυστική ειρωνεία, με πικρόχολο χιούμορ, με βασανιστικές αλήθειες, ο συγγραφέας μας «σπρώχνει» μέσα στην οδυνηρή πραγματικότητα που χτίζει το σήμερα για το αύριο. Και σε όλα αυτά, τα τόσο φαινομενικά σύνθετα αλλά, εν τέλει, τόσο απλά μας προ(σ)καλεί να πάρουμε θέση. Δεν επιθυμεί να καταγγείλει ανώφελα τους ήδη γνωστούς σε όλους υπαίτιους των κοινωνικών ανισοτήτων, αλλά ανοίγει το κουτί της Πανδώρας και απελευθερώνει την ανατριχιαστική αλήθεια. Υπενθυμίζει το ειδικό βάρος και τη σημασία της ατομικής ευθύνης, της απόφασης που καθένας μας θα πάρει απέναντι σε όσα τραγικά ματώνουν την καρδιά της ανθρωπότητας και καταλύουν την έννοια του πολιτισμού.

Η Αθηνά Παππά επιφορτίζεται με την ευθύνη της μεταφοράς και της αποτύπωσης των καταιγιστικά εναλλασσόμενων ρόλων και συναισθημάτων ως δράση επί σκηνής. Αναλαμβάνει να ενορχηστρώσει τους διαφορετικούς χαρακτήρες, να τους ενοποιήσει και να τους παραδώσει στον θεατή ως ένα συμπαγές υλικό, που κάθε στιγμή εκρήγνυται και εκτοξεύει θραύσματα προς κάθε κατεύθυνση. Παράλληλα, πέρα από τη σκηνοθετική ματιά, καθοριστικές και συμβολικές  είναι και οι ενδυματολογικές της επιλογές.

Αξιοθαύμαστο το τελικό αποτέλεσμα της δημιουργίας ενός «σώματος», που από την αρχή μέχρι το τέλος μαγνητίζει το βλέμμα και τη σκέψη του κοινού, με αμείωτη δράση και ενδιαφέρον μέχρι να πέσει η αυλαία. Η ομάδα των ηθοποιών, με το σκηνοθετικό της όραμα και τη δραματουργική διδασκαλία της, δρα ως «ένα σώμα, μια ψυχή» με απόλυτο συντονισμό. Αρωγός της στο σκηνοθετικό της εγχείρημα η Αναστασία Παρούτη.

Αξιοσημείωτη η αθόρυβη αλλά ουσιώδης συμμετοχή της Marilisa Rendl τόσο στο σκηνογραφικό όσο και στο ενδυματολογικό μέρος της παράστασης. Παράλληλα, λειτουργεί ως πολυεργαλείο για την κάλυψη των επιμέρους αναγκών της παράστασης.

Σημαντική η συμβολή του Jamoan με τις μουσικές του παρεμβάσεις σε όλη τη διάρκεια του έργου, που παρακολουθεί και συντονίζεται με το μήκος κύματος που κάθε φορά εκπέμπεται. Συμπλέει διακριτικά και πετυχαίνει να ενσωματώσει τη μουσική του ομιλία στον ταχύ προφορικό λόγο.

Οι φωτισμοί του Βαγγέλη Ρασσιά είναι πανταχού παρόντες. Συμπορεύονται με κάθε κίνηση ή μετακίνηση των ηθοποιών, αλλά και με κάθε εναλλαγή (και είναι τόσες πολλές) του κλίματος που επικρατεί.

Το εικαστικό έργο της Angie Antonakis (Angakis) πρέπει να θεωρείται ως το απαραίτητο συμπλήρωμα στη δόμηση της ατμόσφαιρας που επικρατεί επί σκηνής. Σταθερό στη θέση του, σε θέση περίοπτη, συνομιλεί διαρκώς με το κοινό.

 

Οι ερμηνείες:

Η Αντιγόνη Σταυροπούλου είναι μια χαρισματική υποκριτική παρουσία, μια φωτοβολίδα που κυριολεκτικά οργώνει την σκηνή. Αστραπιαία μεταμορφώνεται σωματικά και ψυχικά και ενσαρκώνει τους ταχύτατα εναλλασσόμενους ρόλους με υποδειγματική πειστικότητα. Κερδίζει από την πρώτη στιγμή τον θαυμασμό και λειτουργεί ως αεικίνητος εκρηκτικός μηχανισμός, προσφέροντας μια μοναδική εμπειρία στο κοινό.

Η Χριστίνα Κοροβίλα είναι η προσωποποίηση της εικόνας του κρατικού υπαλλήλου που όλοι πολύ καλά γνωρίζουμε. Με κάθε της λέξη, φράση και κίνηση, με την εκφραστικότατη σωματική και φωνητική «ακαμψία» της, με την υπαλληλική καχυποψία της, υποκινεί διαρκώς τη δράση, ενώ ταυτόχρονα χτίζει ένα σαγηνευτικό απροσπέλαστο τείχος με απόλυτη φυσικότητα και χαρακτηριστική υποκριτική άνεση.

Ο Γιάννης Μεταξάς είναι σπαρταριστά απολαυστικός με υποδειγματική ερμηνευτική λιτότητα. Το σώμα του, σαν εύπλαστη μάζα, γίνεται το απόλυτο αντικείμενο που υποτάσσεται στις επιθυμίες της στιγμής, ακολουθεί, παρακολουθεί και συμμετέχει σε κάθε διαφοροποίηση της δράσης και των συναισθημάτων, ενώ η μουσική του παρουσία δημιουργεί ένα ενδιαφέρον υπόβαθρο που πλουτίζει με ευγένεια ψυχής  την παράσταση.

 

Συνοψίζοντας, πρόκειται για ένα έργο σύγχρονου προβληματισμού που, μέσα από την αδιάκοπη δράση, μέσα από το ανελέητο σφυροκόπημα της λογικής και του συναισθηματικού κόσμου, αφυπνίζει και μεταφέρει στον θεατή όλα τα ζωτικά ερωτήματα που επιτακτικά ζητούν απαντήσεις -και ας δώσει κάθε ένας τις δικές του-, προβληματίζοντας βαθιά και ουσιαστικά.

Η επισφράγιση δε της θεατρικής επιτυχίας δόθηκε με το ζεστό, ειλικρινές και παρατεταμένο χειροκρότημα του κοινού.

 

Η ταυτότητα της παράστασης

 

Κείμενο: Θανάσης Τριαρίδης

Σκηνοθεσία- δραματουργική επεξεργασία-διδασκαλία: Αθηνά Παππά

Σκηνογραφική επιμέλεια-Video: Marilisa Rendl

Εικαστικό :  Angie Antonakis (Angakis)

Σχεδιασμός φωτισμού-Φωτογραφίες: Βαγγέλης Ρασσιάς

Κοστούμια: Αθηνά Παππά

Ζωντανό σκηνικό-μουσική : Γιάννης Μεταξάς

Μουσική παρέμβαση- πρωτότυπη μουσική σύνθεση: Jamoan

Βοηθός ενδυματολόγου : Marilisa Rendl

Βοηθός σκηνοθέτη: Αναστασία Παρούτη

Κομμώσεις; Hair&Nails Home

Σχεδιασμός αφίσας: Marilisa Rendl

Εκτέλεση Παραγωγής: ΣΥΝ ΑΘΗΝΑΙΙ ΑΜΚΕ

Παίζουν: Αντιγόνη Σταυροπούλου, Χριστίνα Κοροβίλα, Γιάννης Μεταξάς

 

Πληροφορίες:

Από τις 12/11 και για 10 παραστάσεις - Τετάρτη στις 21:00

Διάρκεια: 75 λεπτά (χωρίς διάλειμμα)

Εισιτήρια: 15 ευρώ γενική είσοδος, 12 ευρώ μειωμένο /  άνω65 /  ΑΜΕΑ / ατέλειες

Η κουκούλα :: TicketServices.gr

Θέατρο Πλύφα, Κορυτσάς 39 - Τηλέφωνο: 210 347 3642

Πηγή πρώτης δημοσίευσης: "Η Κουκούλα" στο fractal

Μνήμη 17 Νοέμβρη - Τρία μερόνυχτα

 

Τρία μερόνυχτα

 

Πίσω από τα κάγκελα φωνή υψώνει η Ελλάδα

σκοτάδι γύρω απλώνεται που κρύβει τη λιακάδα

λαμπάδες στέκουν τα παιδιά στις μαρμαροκολόνες

που πήρανε απόφαση να διώξουν τους χειμώνες.

 

Γροθιές σφιγμένες άοπλες  μπαίνουν μπροστά στη μάχη

τα νιάτα που δεν έμαθαν να σκύβουνε τη ράχη

ψωμί, παιδεία, λευτεριά, το σύνθημα στα χείλη

και με τραγούδια φλογερά ανάβουν το φιτίλι.

 

Στήνει ο έρωτας χορό χίλιους πενήντα κύκλους

κοράκια μαύρα ρίχνονται στης λευτεριάς τους κύκνους

βρυχιέται αντίκρυ το θεριό, ερπύστριες μαχαίρια

- αδέρφια, μ’ αίμα αδερφικό μη βάψετε τα χέρια.

 

Κι ως ψέλνουν οι αρχάγγελοι στη λευτεριά το χαίρε

το νήμα κόβουν της ζωής αδερφοφάδες σφαίρες

χορός κορμιά στοιβάζονται στη σιδερένια πύλη

παντού σκορπούν θανατικό του φασισμού οι σκύλοι.

 

Τα ίχνη σβήνει της ντροπής το φονικό σινάφι

αλλά ποτάμι κόκκινο πάλι τους δρόμους βάφει

τρία μερόνυχτα φωτιάς στο δίκιο φτάνουν μόνο

ο τύραννος να γκρεμιστεί απ' της ψευτιάς τον θρόνο.

 

© Δημήτρης Φιλελές

Το ποίημα περιλαμβάνεται στο συλλογικό έργο «Μνημοσύνη» που κυκλοφορεί από τις Πρότυπες Εκδόσεις Πηγή (2023).

Η μελοποίηση και η ερμηνεία του ποιήματος έχουν γίνει από την Άννα Καρλαύτη.

"Το μόνον της ζωής του ταξείδιον" του Γ. Βιζυηνού σε σκηνοθεσία Δήμου Αβδελιώδη

 

Το μόνον της ζωής του ταξείδιον

του Γεωργίου Βιζυηνού

 

Θεατρική κριτική του Δημήτρη Φιλελέ

 

Το Σάββατο 8 Νοεμβρίου 2025, ευτυχήσαμε να παρακολουθήσουμε τη μία και μοναδική θεατρική μεταφορά του αυτοβιογραφικού διηγήματος «Το μόνον της ζωής του ταξείδιον» του Γεωργίου Βιζυηνού, στο θέατρο STUDIO New Star Art Cinema. Την ιδιαίτερη σκηνοθετική προσέγγιση του Δήμου Αβδελιώδη ερμήνευσε ο Γιώργος Νικόπουλος.

 

Εισαγωγικά:

Ο Γ. Βιζυηνός είναι ο πρωτοπόρος της νεοελληνικής διηγηματογραφίας. Χρησιμοποιώντας στοιχεία από τις οικογενειακές του τραγωδίες και συμμετέχοντας στα έργα του με πρωτοπρόσωπη αναφορά, προχωρεί από το προσωπικό στοιχείο στη δημιουργία του έργου. Με αμεσότητα εκφραστικών μέσων, με συναισθηματική παρουσία και λεπτή ειρωνεία, αποδέχεται τη δύναμη της μοίρας και συνθέτει τις εικόνες του ανθρώπινου δράματος. Καθώς η αφήγηση ρέει σαν ορμητικό ποτάμι, τα δραματικά στοιχεία προστίθενται διαρκώς και οδηγούν την πλοκή σε κορύφωση.

Τα διηγήματά του, μοναδικά στο είδος τους (που θα μπορούσαν να έχουν έκταση νουβέλας ή μυθιστορήματος), έχουν έντονο ψυχολογικό υπόβαθρο και καταλήγουν να γίνονται ψυχογραφήματα, χωρίς παράλληλα να απομακρύνονται από την ηθογραφική τους υπόσταση, αντλώντας στοιχεία από την περιρρέουσα τοπική ατμόσφαιρα και αποδίδοντας στον αναγνώστη χαρακτήρες ρεαλιστικούς και μοναδικά αληθινούς. Ταυτόχρονα ανακαλύπτουμε και τη λαογραφική όψη των διηγημάτων του, ενταγμένα πλήρως στον αφηγηματικό καμβά, που συχνά μας προσφέρουν αξιόλογα στοιχεία για παράλληλες μελέτες.

Στα διηγήματά του, ο Βιζυηνός κάνει ένα μακρύ ταξίδι από την παιδική ηλικία στην επώδυνη ωριμότητα, περνώντας από την αποδόμηση των προσωπικών ειδώλων στην αγάπη και στην κατανόηση μέσα από τη χριστιανική θεώρηση, στη συγνώμη μέσα από την αδέκαστη κρίση των συνειδήσεων, μέχρι να επέλθει τελικά η κάθαρση. Ο συγγραφέας εξαρχής δεν στοχεύει σε λύσεις, αλλά καθώς οι ήρωες βλέπουν τον εαυτό τους μέσα από τις ίδιες τους τις πράξεις, να οδηγηθούν στην ουσιαστική επικράτηση της ανθρωπιάς. Γιατί οι ήρωές του είναι σπαρακτικά αληθινοί και μέσα από τη γραφή του ξεπηδούν ολοζώντανοι, ειλικρινείς και αντιφατικοί, στοργικοί και ευαίσθητοι, παρασύροντας απαλά τον αναγνώστη στον μετέωρο κόσμο τους.

 

Η υπόθεση:

Ο συγγραφέας-αφηγητής σε ηλικία δέκα ετών αναγκάζεται να ξενιτευτεί από το χωριό του στην Πόλη για να μάθει την τέχνη της ραπτικής στο πλάι ενός τυραννικού μάστορη, μακρινού συγγενή της οικογένειας και αρχιράφτη της Βαλιδέ-Σουλτάνας.

Στην απόφασή του αυτή συντελούν αποφασιστικά οι αφηγήσεις του «πολυταξιδεμένου» παππού του, που εξάπτουν τη φαντασία του μικρού παιδιού, καθώς του μιλούν για τον παράφορο έρωτα που ξαφνικά φουντώνει ανάμεσα στη βασιλοπούλα και στο μικρό ραφτάκι, οδηγώντας το νεαρό ζευγάρι στον γάμο και σε μια ζωή γεμάτη πλούτη.

Η πραγματικότητα όμως αποδεικνύεται απογοητευτική και φτάνει να γίνεται οδυνηρή. Η εκμάθηση της ραφτικής έχει πλέον γίνει μια καταδυναστευτική διαδικασία που τον βασανίζει και τον αρρωσταίνει, τόσο που να τα βάζει με τον Θεό, θεωρώντας τον δημιουργό της τέχνης αυτής από τη στιγμή που έφτιαξε ρούχα για τη γυμνή Εύα. Ταυτόχρονα οι παρακλήσεις του μικρού παιδιού προς τη μητέρα του για επιστροφή στο χωριό πέφτουν στο κενό, καθώς εκείνη επιμένει ότι «η τέχνη είναι χρυσό βραχιόλι». Έτσι, σταδιακά, χάνεται η παιδικότητα και τα πρόσωπα του παππού και της μητέρας αρχίζουν να αμφισβητούνται και να αποδυναμώνονται στα μάτια του παιδιού, καθώς η  παιδική αφέλεια αντικαθίσταται από την αναπόφευκτη προοδευτική ωριμότητα.

Η ξαφνική είδηση ότι «ο παππούς παλεύει με τον άγγελο», πράγμα που σημαίνει ότι ο συγγραφέας πρέπει να επιστρέψει εσπευσμένα στο χωριό του για να βοηθήσει τον παππού, εξάπτει και πάλι τη φαντασία του. Το νυχτερινό ταξίδι μεταμορφώνει στα μάτια του μικρού παιδιού τα σύννεφα σε παλαιστές και κάθε φορά που λαγοκοιμάται, οι φόβοι και οι παραισθήσεις του αναπτερώνονται.

Αφού ο συγγραφέας επιστρέφει και φορτώνεται αμέσως με τα πρώτα θελήματα από τη γιαγιά του, συναντά τελικά τον «πολύπειρο» παππού και απογοητεύεται από την αδιαφορία που εκείνος δείχνει στις δικές του αφηγήσεις απ’ όσα είδε στην Πόλη. Συγκλονίζεται όμως ακόμα περισσότερο όταν μαθαίνει από το στόμα του παππού δυο τραγικές αλήθειες: ότι ο παππούς δεν ταξίδεψε ποτέ στη ζωή του, όλα τα ταξίδια τα έκανε η αυταρχική γιαγιά και ότι ο παππούς μέχρι να παντρευτεί ζούσε σαν κορίτσι για να αποφύγει το παιδομάζωμα των Τούρκων.

Η υπόληψη και η εμπιστοσύνη στο πρόσωπο του παππού καταρρέουν οριστικά, καθώς τα παραμύθια αποκαλύπτονται το ένα μετά το άλλο. Ωστόσο, η εξιστόρηση των στερήσεων, των απογοητεύσεων και των εξευτελισμών που ο παππούς έχει υποστεί σε όλη του τη ζωή, οδηγούν τον συγγραφέα στην κατανόηση και στη συγχώρεση. Ο παππούς παίρνει από τον εγγονό άφεση αμαρτιών, εξιλεώνεται για όλα του τα ψέματα, που ήταν οι διαψεύσεις της δικής του ζωής. Και σε λίγες ώρες ξεκινά  το πολυπόθητο και ανεπίστρεπτο, πρώτο και τελευταίο, το μόνον της ζωής του ταξείδιον.

 

Η ιδιαίτερη σκηνοθετική άποψη του Δήμου Αβδελιώδη:

Ο Δήμος Αβδελιώδης, με υπομονή και μεθοδικότητα, επιμένει ελληνικά. Είναι ένας ταξιδευτής της ελληνικής γλώσσας, που μέσα από τον γραπτό λόγο αποκωδικοποιεί τους παροξυσμούς της ανθρώπινης συνείδησης και με τις επιδέξιες κινήσεις της σκηνοθετικής του μπαγκέτας διδάσκει τη μουσικότητα της βιωματικής αλλά και παραμυθιακής αφήγησης, όπως μας παραδίδεται μέσα από το αυτοβιογραφικό διήγημα του Γεωργίου Βιζυηνού. Με αόρατα κύματα επικοινωνίας των επί σκηνής δρώμενων προς το κοινό δημιουργεί μια συνθήκη σύμπλευσης και αιώρησης στον μαγευτικό κόσμο της ονειροφαντασιάς, αλλά και αναγκαστικής -ενιότε απότομης- προσαρμογής στον κόσμο της αδυσώπητης πραγματικότητας. Ο Δήμος Αβδελιώδης, με τον άριστο χειρισμό της ελληνικής γλώσσας και όλων των χρωματικών τόνων της,  με μοναδική οξυδέρκεια εισδύει στα άδυτα της ανθρώπινης ύπαρξης και αποκαλύπτει, μέσω του Γιώργου Νικόπουλου, έναν συγκινητικό αλλά και απολαυστικό και εντελώς χειροπιαστό Βιζυηνό. Υπογραμμίζουμε ότι ο Δήμος Αβδελιώδης είναι Εθνικό Πολιτισμικό Κεφάλαιο, που οφείλουμε να στρέψουμε το βλέμμα στο έργο και την προσφορά του, να την αξιοποιήσουμε και να ωφεληθούμε από όσα κάθε φορά απλόχερα μας προσφέρει.

Αρωγός του στη σκηνοθετική του προσέγγιση η Στεφανία Βλάχου.

Η μουσική σύνθεση του Βαγγέλη Γιαννάκη βρίσκεται σε απόλυτη ταύτιση με κάθε λέξη, κίνηση ή συναισθηματική μετάπτωση του αφηγητή, με κάθε δέσμη φωτός και κάθε σκιά που αναδύεται στην ευαίσθητη ψυχή του συγγραφέα. Συμπορεύεται με τα βήματα που χτίζουν την πλοκή και συνοδεύει αρμονικά το ξετύλιγμα του μίτου των ονείρων ή της πραγματικότητας.

Λιτή και πλήρως συνταιριασμένη με τη σκηνική αισθητική η ενδυματολογική επιλογή του Αριστείδη Πατσόγλου.

 

Η ερμηνεία:

Ο Γιώργος Νικόπουλος ως Γεώργιος Βιζυηνός είναι απλώς συγκλονιστικός. Με χαρακτηριστική ευγλωττία στην εκφορά του πρωτότυπου λόγου, με άριστο υποκριτικό ταλέντο στην εναλλαγή των ρόλων αλλά και του συναισθηματικού κόσμου των χαρακτήρων, με ιδιαίτερη σωματική πλαστικότητα και ανεξάντλητη ενέργεια, δίνει ρεσιτάλ ερμηνείας και μας παίρνει μαζί του από την αρχή μέχρι το τέλος αυτού του φανταστικού αλλά και τόσο ρεαλιστικού ταξιδιού. Με μια υψηλής αισθητικής δυναμική γεμίζει με τη φυσική του παρουσία τη σκηνή, ασκεί ευεργετική έλξη στο βλέμμα του θεατή, μας παίρνει από το χέρι στις ψυχικές του περιπλανήσεις, μας κάνει κοινωνούς των εσωτερικών συγκρούσεων από τις οποίες δονείται ακατάπαυστα η καρδιά του συγγραφέα και μας καθιστά συνοδοιπόρους στο μακρύ και επώδυνο ταξίδι της κάθαρσης. Ο Γιώργος Νικόπουλος με την επί σκηνής παρουσία του βάζει στον ρόλο την ερμηνευτική του σφραγίδα.  

 

Συνολικά, για μια ακόμα φορά ο Δήμος Αβδελιώδης, με όχημα την τελετουργική σκηνική μεταφορά του γραπτού λόγου, μας προτρέπει να στρέψουμε το βλέμμα στα κορυφαία έργα των θεμελιωτών της ελληνικής δραματουργίας τόσο σε επίπεδο θεματολογίας όσο και σε επίπεδο γλωσσοπλαστικής δύναμης και δόμησης αξιακού κώδικα. Η ανάδειξη των έργων αυτών αποτελεί ευεργεσία όχι μόνο προς το φιλοθεάμον κοινό, αλλά κυρίως προς τη νεότερη γενιά Ελλήνων, που στερείται την ορθή γνώση και χρήση της γλώσσας μας. Θα ήταν ευχής έργο αν τα διαμάντια της ελληνικής λογοτεχνίας, με τη συνεργασία και την αρωγή της εκπαιδευτικής κοινότητας, γίνονταν κοινό κτήμα και των εφήβων μας.  

 

Η ταυτότητα της παράστασης:

Διδασκαλία Ερμηνείας, Σκηνική όψη, Σκηνοθεσία: 

Δήμος Αβδελιώδης

Ερμηνεία: Γιώργος Νικόπουλος

Μουσική σύνθεση: Βαγγέλης Γιαννάκης

Κουστούμι, Μακέτες: Αριστείδης Πατσόγλου

Φωτογραφίες: Γιώργος Ζαφειρόπουλος

Βοηθός Σκηνοθέτη: Στεφανία Βλάχου

 

STUDIO New Star Art Cinema

Σταυροπούλου 33 & Σπάρτης, Πλατεία Αμερικής

 

Παραστάσεις για ΣΧΟΛΕΙΑ: τηλ. +30 6938624496

Επικοινωνία-Προβολή στα ΜΜΕ: Νατάσα Παππά

Nata_pappa@yahoo.gr  Tηλ. +30 6974432929

Πηγή πρώτης δημοσίευσης: Το μόνον της ζωής του ταξείδιον στο fractal

Γιάννης Ρίτσος - Άδικα

 #διαβάζω_για_σένα

Άδικα

Ο ποιητής Γιάννης Ρίτσος

διαβάζει ο

Δημήτρης Φιλελές

Γιάννης Βαρβέρης - Το γράμμα

 #διαβάζω_για_σένα

Το γράμμα

Ο ποιητής Γιάννης Βαρβέρης

διαβάζει ο

Δημήτρης Φιλελές

"Μνήμες Γυναικών" στη Σκηνή Μπέκετ (Εξάρχεια)

 

Μνήμες Γυναικών στη Σκηνή Μπέκετ (Εξάρχεια)

 

Θεατρική κριτική του Δημήτρη Φιλελέ

 

Παρακολουθήσαμε τη θεατρική παράσταση «Μνήμες Γυναικών» στη Σκηνή Μπέκετ στα Εξάρχεια. Η Χριστίνα Τασκασαπίδου ζωντανεύει και συνταιριάζει επί σκηνής τις παιδικές τραυματικές αναμνήσεις της Γαλλίδας ποιήτριας Lydie Dattas μέσα από το έργο «Βίωμα Καλοσύνης» με τις αναζητήσεις του θύματος που έχασε τη φωνή του μέσα από την τραγική «Επιστροφή της Ιφιγένειας» του Γιάννη Ρίτσου. 

 

Η υπόθεση:

Ένα τρίχρονο κορίτσι αρρωσταίνει σε μια παιδική κατασκήνωση και βρίσκεται απομονωμένο σε ένα νοσοκομείο, όπου τη φροντίδα του αναλαμβάνει μία από τις «Αδελφές της Σοφίας», του τάγματος των μοναχών που είναι αφοσιωμένες στην ανιδιοτελή προσφορά στον συνάνθρωπο. Η αναγκαστική απουσία της μητέρας εξαιτίας απρόοπτων γεγονότων ανοίγει ένα βαθύ τραύμα στην παιδική ψυχή, το βίαιο και ακατανόητο ξερίζωμα από τη μητρική αγκαλιά τη στιγματίζει για πάντα με ένα ασφυκτικό ερωτηματικό. Παράλληλα η τρυφερή και αδιάκοπη μέριμνα από τη μοναχή που διαρκώς βρίσκεται στο πλευρό της δημιουργεί έναν άρρηκτο δεσμό αγάπης που θα τη συντροφεύει σε όλη της τη ζωή. Στην ψυχή της, το πρόσωπο της μοναχής εγγράφεται ως ουράνια καλοσύνη και αποκάλυψη του προσώπου του Θεού. Δυο αντικρουόμενες συναισθηματικές καταστάσεις που θα συντροφεύουν την ποιήτρια για όλη της τη ζωή, δυο αναζητήσεις με διαφορετικά κίνητρα ζητούν απεγνωσμένα απαντήσεις, που αν και όταν με κάποιο τρόπο δοθούν, θα την οδηγήσουν στην ποθητή λύτρωση. Το παιδί και η γυναίκα συνυπάρχουν και ταυτίζονται, οι μνήμες αναζητούν διέξοδο μέσω της εξομολόγησης, μια κραυγή αγωνίας αναβλύζει από το ενδότερα της ανθρώπινης ύπαρξης, ο πόνος μεταμορφώνεται σε λέξεις και εκτοξεύεται προς κάθε κατεύθυνση. Θα πάρει άραγε απαντήσεις ή θα βυθιστεί στην απόλυτη σιωπή;

 

Η παράσταση ως συνολική εικόνα:

Ο Κωνσταντίνος Μπλάθρας και η Χριστίνα Τασκασαπίδου τολμούν ένα δύσκολο και πρωτότυπο εγχείρημα·  οραματίζονται και υλοποιούν ένα ποικιλόμορφο (πολυσυλλεκτικό, κατά τη διατύπωσή τους) επί σκηνής δρώμενο, συνδυάζοντας την κινηματογραφική προβολή, τον αφηγηματικό ποιητικό λόγο και τον χορό με τη θεατρική πράξη. Όλα αυτά αποδίδονται απτά, λιτά και άψογα αισθητικά με την ευαίσθητη σκηνική σύνθεση του Kenny MacLellan, προσεγμένη μέχρι την τελευταία λεπτομέρεια. Ο Arvo Pärt εισχωρεί με τις μουσικές του στον ψυχικό κόσμο της ηρωίδας, ταυτίζεται μαζί της και τη συντροφεύει αρμονικά σε όλες τις εντάσεις της. Οι φωτισμοί και το παιχνίδι των σκιών του Θωμά Οικονομάκου λειτουργούν ανά πάσα στιγμή ως ένα αόρατο απαλό χάδι στις συναισθηματικές μεταπτώσεις άλλοτε της ταραγμένης ποιήτριας και άλλοτε της τραγικής Ιφιγένειας.

 

Η ερμηνεία:

Η Χριστίνα Τασκασαπίδου συγχωνεύει και ταυτίζει με εξαιρετική επιτυχία τις μορφές της  Lydie Dattas και της Ιφιγένειας σε ένα πρόσωπο, αναδεικνύοντας τις κοινές τραυματικές εμπειρίες, τη βασανιστική υπαρξιακή  αγωνία, αλλά και την αναζήτηση διεξόδου κάθε καταπιεσμένης γυναικείας φωνής. Είναι ιδιαίτερα ελκυστική η εκφορά του λόγου της με χαρακτηριστικές αυξομειώσεις και χρωματικές αποχρώσεις, η αδιάκοπη εκφραστικότητα του προσώπου και του βλέμματός της, η άκρως «ομιλητική» στάση του σώματος, αλλά και η αέρινη χορευτική κίνησή της σε όλη τη διάρκεια της παράστασης, που συνολικά μαγνητίζουν τον θεατή και δεν τον αφήνουν να πάρει το βλέμμα από πάνω της. 

 

Συνοψίζοντας, αναμφίβολα πρόκειται για ένα συνολικά πετυχημένο πολύπλευρο εγχείρημα, που φιλοδοξεί να βάλει τη δική του ιδιαίτερη υπογραφή –και δίκαια– στα δρώμενα της τρέχουσας θεατρικής περιόδου.

 

Η ταυτότητα παράστασης:

 

Ερμηνεία: Χριστίνα Τασκασαπίδου

Καλλιτεχνική επιμέλεια: Κωνσταντίνος Μπλάθρας, Χριστίνα Τασκασαπίδου 

Σκηνική επιμέλεια: Kenny MacLellan

Σχεδιασμός Φωτισμού: Θωμάς Οικονομάκος

Μουσική: Arvo Pärt

Επικοινωνία: Νατάσα Παππά

 

Χώρος: Σκηνή Μπέκετ (Ζαΐμη 38, Εξάρχεια)

Ημέρα & ώρα παραστάσεων: Σάββατο στις 21:00 – Διάρκεια: 55 λεπτά

Trailer: https://www.youtube.com/watch?v=sLHEQlHRxdU

Εισιτήρια: Κανονικό 10€, Μειωμένο (άνεργοι, φοιτητές, θεατές κάτω των 18 ετών) 8€

Προπώληση εισιτηρίων:

https://www.ticketservices.gr/event/mnimes-gynaikon/?lang=el

Τηλέφωνο επικοινωνίας: 6909161709

 

Πηγή πρώτης δημοσίευσης: Οι "Μνήμες Γυναικών" στο fractal

Η αναπαράσταση της δίκης του Σωκράτη από τον Δήμο Αβδελιώδη

 

Η αναπαράσταση της δίκης του Σωκράτη

(Πλάτωνα Απολογία Σωκράτη)

 

Θεατρική κριτική του Δημήτρη Φιλελέ

 

Είχαμε τη μία και μοναδική ευκαιρία να παρακολουθήσουμε την «Αναπαράσταση της δίκης του Σωκράτη» στα αρχαία ελληνικά, με υπέρτιτλους στα νέα ελληνικά και στα αγγλικά, ένα αξιοθαύμαστο σκηνοθετικό (και όχι μόνο) εγχείρημα του Δήμου Αβδελιώδη που έχει ήδη αποσπάσει διθυραμβικές κριτικές ανά τον κόσμο. Στον ιστορικό χώρο Studio της Πλατείας Αμερικής, ο Gilles Decorvet (Σωκράτης), με την υποστηρικτική παρουσία του Μάρκου Παλαιού (Μέλητος),  ερμηνεύει μοναδικά τον ρόλο του μεγάλου δασκάλου και μέσα από τον φιλοσοφικό λόγο του διδάσκει πολιτισμό.

 

Η Πλάτωνος Απολογία Σωκράτους:

Είναι γνωστό ότι η γραπτή Απολογία του Σωκράτη είναι μη διαλογικό έργο του Πλάτωνα, μιας και ο μεγάλος δάσκαλος δεν μας άφησε κάποιο δικό του κείμενο. Ο Πλάτωνας, που ήταν παρών κατά τη διάρκεια της δίκης, μας παρουσιάζει την απολογία του δασκάλου του, στην οποία ο μεγάλος φιλόσοφος όχι μόνο απολογείται όπως οφείλει,  αλλά επιχειρεί να καταρρίψει τις ψευδείς κατηγορίες ότι «δεν πίστευε στους θεούς της πόλης, εισήγαγε καινά δαιμόνια και διέφθειρε τους νέους», ενώ στο τέλος του λόγου του αναφέρεται στην ποινή –αν και εφόσον πρέπει να του επιβληθεί–  που εκείνος θεωρεί αντίστοιχη των πράξεών του.

Χωρίς να καταβάλει καμία προσπάθεια κολακείας των δικαστών, ο Σωκράτης με επιχειρήματα και λογικούς συνειρμούς καταρρίπτει την εικόνα του ασεβούς ανθρώπου που είχαν δημιουργεί οι κατήγοροί του.

Ως προς τη διαφθορά των νέων, ο Σωκράτης επικαλείται την παρουσία όχι μόνο των μαθητών του αλλά και των γονιών ή των συγγενών τους, που σε καμία περίπτωση δεν έχουν διαμαρτυρηθεί ή κινηθεί με κάποιο τρόπο εναντίον του. Και πέρα από κάθε αμφισβήτηση, οι συζητήσεις του με τους νέους δεν αποτελούν μαθητεία και δεν του αποφέρουν κανένα οικονομικό όφελος.

Δηλώνει την πίστη του στη δημοκρατία όχι μόνο με την ενεργή συμμετοχή του όπου η πατρίδα τον χρειάστηκε, αλλά και την άρνησή του να υπακούσει τις εντολές των τριάκοντα τυράννων, ακόμα και με κίνδυνο απώλειας της ζωής του.

Η στάση ζωής του δεν είναι τίποτα άλλο από την παρακίνησή του από το θεϊκό δαιμόνιο, που τον ωθεί στην αναζήτηση της αλήθειας, χωρίς να έχει δυνατότητα ή πρόθεση να παρεκκλίνει ποτέ από τον δρόμο αυτό.

Και όταν η πλειονότητα των δικαστών ζητά την τιμωρία του, ο Σωκράτης έντιμα δηλώνει ότι δεν πρόκειται να επικαλεστεί κανένα ελαφρυντικό, ώστε να αποφύγει τη θανατική ποινή. Αντίθετα, πιστεύει ότι πρέπει να μην καταδικαστεί, αλλά να σιτίζεται διά βίου δωρεάν από το Πρυτανείο για ό,τι καλό προσφέρει καθημερινά στην πόλη.

Και όταν η άκαμπτη και αξιοπρεπής στάση του αυξάνει τον αριθμό των δικαστών που είναι υπέρ της θανατικής του ποινής στη δεύτερη ψηφοφορία, ο Σωκράτης προβλέπει ότι η απόφασή τους αυτή στο μέλλον θα επικριθεί περισσότερο από όσο εκείνοι τον κατηγορούν. Και ότι, εν τέλει, αν ο θάνατος είναι απλός ύπνος, κανένας λόγος ανησυχίας δεν υπάρχει. Μπορεί όμως ο θάνατος να είναι περισσότερο καλό από κακό, αν πράγματι πρόκειται να συναντήσει στον Άδη όλους εκείνους που οι θνητοί έχουν τιμήσει και αγαπήσει.

Η σύνθετη σκηνοθετική άποψη του Δήμου Αβδελιώδη:

Ο Δήμος Αβδελιώδης, με τη γνωστή σε όλους ιδιαίτερη σκηνοθετική υπογραφή, συνεπικουρούμενος από την Στεφανία Βλάχου, μας κάνει κοινωνούς μιας μοναδικής θεατρικής (και όχι μόνο) βραδιάς. Ζωντανεύει κυριολεκτικά την Απολογία του Σωκράτη με τέτοιο τρόπο, ώστε αν και το κείμενο ακούγεται στην αρχαία ελληνική γλώσσα, όχι μόνο να μην ξενίζει τον θεατή-ακροατή, αλλά και να του είναι οικεία από τις πρώτες κιόλας λέξεις. Καθώς ο χρόνος κυλά, οι αισθήσεις της όρασης και της ακοής ταυτίζονται και το κοινό βιώνει μια πρωτόγνωρη εμπειρία. Ο θεατής μαγνητίζεται από το αξεδιάλυτο οπτικό και ηχητικό σύνολο, καθώς βλέπει και ακούει τον σοφό δάσκαλο με μειλίχιο ύφος και  λόγο αιχμηρό να γίνεται κατήγορος των συκοφαντών του και να ορθώνει το ηθικό ανάστημά του απέναντι σε κάθε σκέψη ή πράξη τον μειώνει ως ανθρώπινη ύπαρξη.

Με την «Αναπαράσταση της Δίκης του Σωκράτη» ο Αβδελιώδης όχι μόνο ρίχνει άπλετο φως στην ελληνική γλώσσα, αλλά και εστιάζει στις πανανθρώπινες αξίες της ζωής, αναδεικνύοντας το διαχρονικό πρόβλημα της απώλειας της αρετής, που είναι πηγή δεινών για την ανθρωπότητα.

Σε μια εποχή που οι αξίες του αρχαίου ελληνικού πνεύματος, πηγή φωτός του παγκόσμιου πολιτισμού, έχουν μπει στο περιθώριο, ο Αβδελιώδης ταράζει τα λιμνάζοντα ύδατα με τον δικό του ξεχωριστό τρόπο. Μας προσφέρει την ευκαιρία να χαράξουμε έναν δρόμο με στόχο ένα ευοίωνο παρόν και μέλλον για όλους και όχι για τους ολίγους.

Σημαντικό βοήθημα η εμφάνιση των υπέρτιτλων της μετάφρασης στη νέα ελληνική γλώσσα, ως ένα ακόμα πειστήριο της αδιάκοπης ροής και της ομοιομορφίας της ελληνικής γλώσσας στο διάβα του χρόνου.

 

Αμαλία Κοντογιάννη και Emily Brown έχουν το δικό τους μερίδιο στην επιτυχία με την άριστη μεταγραφή της ελληνικής γλώσσας στην αγγλική.

Λιτή και σύγχρονη, χωρίς να ξαφνιάζει τους θεατές, η ενδυματολογική άποψη του Αριστείδη Πατσόγλου.

Πρωτότυπη και καθοριστική η χρήση της κλεψύδρας που σχεδίασε ο Κώστας Κοτσανάς, καθώς ο χαρακτηριστικός ήχος της συνοδεύει με υποβλητικότητα τον λόγο του Σωκράτη.

Η ερμηνεία:

Ο Gilles Decorvet, συνεπικουρούμενος από τις παρεμβολές του    Μάρκου Παλαιού, είναι ένας καθ’ όλα αξιοθαύμαστος Σωκράτης. Με απόλυτη ηρεμία και πλήρη έλεγχο των κινήσεών του, με βλέμμα καθαρό και ευθύ, με ήπιους και μελωδικούς τόνους φωνής, με τις απαραίτητες παύσεις, αρθρώνει λόγο που καθηλώνει το κοινό. Στο πρόσωπό του αντικατοπτρίζεται ο μεγάλος δάσκαλος που αργά και μεθοδικά, με ορθή σκέψη χωρίς παλινωδίες, αποξηλώνει μία μία τις συκοφαντίες, αποδομεί τη μια μετά την άλλη τις κατηγορίες, απογυμνώνει τους κατήγορους από τον υποκριτικό τους μανδύα και τους παραδίδει προς κρίση όχι μόνο στους παρόντες δικαστές αλλά διαχρονικά στην ανθρωπότητα. Ο Gilles Decorvet μας μεταφέρει με τρόπο μοναδικό σε μια άλλη διάσταση, μας συναρπάζει όχι μόνο με την εκφορά αλλά και με τα μηνύματα του λόγου του, μας συμπαρασύρει στη μαγεία του θεάτρου αλλά και της ανθρωπιάς, με την οποία θέλουμε να πιστεύουμε ότι η Τέχνη ταυτίζεται.

 

Εν κατακείδι, οφείλουμε ένα μεγάλο ευχαριστώ στον Δήμο Αβδελιώδη και στον Gilles Decorvet, που καθένας με τον δικό του τρόπο μας θυμίζουν την ασίγαστη ροή του ποταμού της ελληνικής γλώσσας ανά τους αιώνες και δίνουν πνοή ζωής σε ένα κείμενο διαχρονικά επίκαιρο για ολόκληρη την ανθρωπότητα.

Μείζονος σημασίας είναι η προτροπή παρακολούθησης της παράστασης κυρίως από άτομα εφηβικής ηλικίας, ώστε να κατανοήσουν με απλότητα και σαφήνεια τη διαχρονική ομορφιά της λειτουργικής συνέχειας της γλώσσας, να την αγαπήσουν αληθινά και να τη διατηρήσουν, μέσα από τον δικό τους λόγο, ζωντανή και αξιαγάπητη.  

 

Η ταυτότητας της παράστασης:

 

Μετάφραση/ απόδοση, Διδασκαλία Εκφοράς και Ερμηνείας Αρχαίου Κειμένου: Δήμος Αβδελιώδης

Μεταγραφή της  μετάφρασης Δ. Αβδελιώδη στα Αγγλικά: Αμαλία Κοντογιάννη και Emily Brown

Κοστούμια: Αριστείδης Πατσόγλου

Σχεδιασμός Κλεψύδρας: Κώστας Κοτσανάς

Graphic Design: Tasos Grønn

Βοηθός Σκηνοθέτη: Στεφανία Βλάχου

ΣΩΚΡΑΤΗΣ: Gilles Decorvet     

ΜΕΛΗΤΟΣ: Μάρκος Παλαιός  

ΦΩΝΗ ΑΦΗΓΗΤΗ: Δήμος Αβδελιώδης

 

Για μία παράσταση: Σάββατο 18 Οκτωβρίου 2025

Στο ιστορικό STUDIΟ, Σταυροπούλου 33 & Σπάρτης, Πλατεία Αμερικής

 

Παραστάσεις για ΣΧΟΛΕΙΑ:  τηλέφωνο επικοινωνίας +30 6938624496

 

Επικοινωνία-Προβολή στα ΜΜΕ: Νατάσα Παππά

Nata_pappa@yahoo.gr

Πηγή πρώτης δημοσίευσης: Η Δίκη του Σωκράτη στο fractal