Ο αφρός των ημερών – του Μπορίς Βιάν - θεατρική κριτική

 

«Ο Αφρός των Ημερών» του Μπορίς Βιάν

σε σκηνοθεσία Μαριτίνας Πάσσαρη

στο Studio Μαυρομιχάλη

 

Γράφει ο Δημήτρης Φιλελές

 

Εισαγωγικά:

Το μυθιστορηματικό έργο του Γάλλου διανοούμενου (και με πολλές άλλες καλλιτεχνικές ιδιότητες) Μπορίς Βιάν γράφτηκε το 1946 και εκδόθηκε τον επόμενο χρόνο, σε μια εποχή ταραγμένη, που ολόκληρη η ανθρωπότητα προσπαθούσε όχι μόνο να επουλώσει τις πληγές της, αλλά και να βρει τρόπους να κατευθυνθεί σε μια άλλη, ελπιδοφόρα πραγματικότητα. Ο συγγραφέας, με γραφή ευφάνταστη, με χιούμορ αλλά και ευαισθησία, αναλύει το βαθύτερο νόημα της ζωής, σχολιάζει τις αξίες αλλά και τη σκληρότητα που σταδιακά γίνεται μέρος της ζωής των ανθρώπων, συνήθεια ή και δεύτερη φύση. Σχολιάζει τις δραματικές αλλαγές από την εφηβεία στην ενηλικίωση και την πορεία προς τον θάνατο, που προκαλεί θλίψη μέσα από τη συνειδητοποίηση της αλήθειας. Όμως το χιούμορ παραμένει αμείωτο, καθώς αποτελεί το πιο δραστικό όπλο για να ολοκληρωθεί με αισιοδοξία ο κύκλος της ζωής.

 

Η υπόθεση (διασκευή):

Οι ζωές τριών ζευγαριών, του Κόλιν και της Χλόης, του Τσικ και της Αλίζ, του Νικολά και της Ιζίς, αναμειγνύονται και κινούνται παράλληλα ή διασταυρώνονται, σε ένα περιβάλλον ονειρικό, όπου η φαντασία και η πραγματικότητα διαρκώς συγχέονται, ενώ η απουσία της υποχρεωτικότητας, η αδιαφορία για το χρήμα (που υπάρχει σε αφθονία για να σκορπίζεται) και τα υλικά αγαθά, η αγάπη για τη μουσική και τον χορό, δημιουργούν ένα περιβάλλον όπου ο ερωτισμός είναι διάχυτος, η επαφή με τη φύση δίνει χρώμα στη ζωή και ο χρόνος έχει αποχωριστεί από τον μανδύα του πιεστικού του ρόλου.

Δίχως σαφή οριοθέτηση μεταξύ του πραγματικού και του φανταστικού, με τις φιλοσοφικές αναζητήσεις να ζητούν το μερίδιό τους στις ζωές των ανθρώπων, με τον χορό και το τραγούδι να δίνουν τον ρυθμό και να πυροδοτούν τις επιθυμίες και, καθώς δεν υπάρχουν εμφανή ζητήματα διαβίωσης, η ζωή ανθοφορεί, οι καρδιές πάλλονται δυνατά και οι άνθρωποι απολαμβάνουν το δώρο της ζωής. Και κάπου εκεί ανάμεσα, με χιούμορ αλλά και καταλυτική ειλικρίνεια, ο γάτος και το ποντίκι παρεμβάλλονται, λέγοντας τη δική τους ιστορία και την περί ζωής άποψη.

Μέχρι που η αρρώστια της Χλόης, σε συνδυασμό με τη μείωση της οικονομικής ευρωστίας και την αδυναμία εύρεσης εργασίας για την κάλυψη των βιοτικών αναγκών, έρχεται να ανατρέψει την «αφρώδη» πραγματικότητα. Οι κοινές ανθρώπινες δυσκολίες της ζωής αναδύονται στην επιφάνεια, αντιμάχονται την ομορφιά της φύσης και η ζοφερή καθημερινότητα κάνει την αποκρουστική εμφάνισή της, απλώνοντας παντού το σκοτεινό της πέπλο.

Σε αυτές τις συνθήκες, η διαπίστωση ότι η αρρώστια της Χλόης είναι  πρωτόφαντη, ανίατη και θανατηφόρα, εκ των πραγμάτων διαφοροποιεί όχι μόνο τις σχέσεις, αλλά και αναπροσαρμόζει τη στάση ζωής των ηρώων. Η αλλοτρίωση, με τον παραλογισμό της, και η ανεπίστρεπτη ροή της ζωής, με τη σουρεαλιστική της δεινότητα, γράφουν τον επίλογο της ιστορίας, που παράλληλα σηματοδοτεί τη δυνατότητα για μια επανεκκίνηση της κοινωνίας σε εντελώς διαφορετική βάση. Μιας και το μονοπάτι που μέχρι σήμερα ακολουθούμε δείχνει –και είναι–  αδιέξοδο.

 

Η παράσταση ως συνολική εικόνα:

Η Μαριτίνα Πάσσαρη επιλέγει να μεταφέρει επί σκηνής ένα μυθιστόρημα, πράγμα που από μόνο του έχει βαθμό δυσκολίας. Αν σε αυτό προσθέσουμε την πολυπλοκότητα της σκέψης του συγγραφέα και την ονειρική διάσταση της πραγματικότητας, το εγχείρημα καθίσταται ακόμα πιο δύσκολο. Ωστόσο, με επιμέλεια και επιλεκτικότητα η σκηνοθέτις πετυχαίνει να αποδώσει την ουσία του αφηγήματος, παρά την αναγκαστική αποσπασματικότητα των επιμέρους ψηφίδων.

Πολύτιμοι και άξιοι συνεργάτες στο εγχείρημα:

Η Αλίκη Καζούρη, που με την υποδειγματική διδασκαλία της κίνησης δίνει τον τόνο, αυξομειώνει τις εντάσεις και «χρωματίζει» με χορευτική τρυφερότητα τον λόγο.

Ο Στάθης Ιωάννου, με τις μουσικές του, συνομιλεί άλλοτε με τον έρωτα, άλλοτε με την ξεγνοιασιά και άλλοτε με τη θλίψη και τον ανθρώπινο πόνο, αλλά και με τη δύναμη που διαθέτουμε για το επόμενο βήμα.

Η Ευδοκία Βεροπούλου, ως θεατρικό πολυεργαλείο, είναι υπεύθυνη για τη δημιουργία του πρωτότυπου, ευρηματικού και άκρως λειτουργικού σκηνικού, για τα κοστούμια που παρά τη λιτότητά τους ξεχωρίζουν για τη φωτεινότητα και την καλαίσθητη πολυχρωμία τους, αλλά και για τους ευαίσθητους φωτισμούς που διαχέονται στην ατμόσφαιρα και συμβαδίζουν σιωπηλά με τους παλμούς της καρδιάς αλλά και με τις σκιές στους τοίχους.

 

Οι ερμηνείες (αλφαβητικά):

Η Αθανασία Κουρκάκη (Χλόη, Αστυνομικός Ντάγκλας) είναι μια αιθέρια ύπαρξη παθιασμένη με τη ζωή  και με τον έρωτα που η νιότη αποζητά. Αδιαφορεί για τα υλικά αγαθά, διψάει για ομορφιά, χορεύει και τραγουδάει αισθαντικά, παραδίνεται στη δίνη της αρρώστιας και φεύγει από τη ζωή σαν κύκνος που για τελευταία φορά ανοίγει τα φτερά του στην αιωνιότητα. Εξίσου δυναμικό «κορίτσι της πιάτσας» ως αστυνομικός.

Ο Γιώργος Μπουφίδης (Τσικ, Ζαν Σολ Παρτρ, Ιερέας) είναι βυθισμένος στην αναζήτηση της γνώσης που θα κάνει τον κόσμο καλύτερο, αρνητής των επίγειων αγαθών –ακόμα και της αγάπης– αλλά και κάθε συμβατικής υποχρέωσης που του δημιουργεί κοινωνικά δεσμά. Ιδιαίτερα ελκυστικός και πειστικός και ως συγγραφέας-φιλόσοφος.

Ο Στρατής Νταλαγιώργος (Νικολά, Γιατρός, Χριστός, Γάτος) είναι ένας εκκεντρικός σεφ, λάτρης της καλοπέρασης αλλά και των ερωτικών περιπετειών, δυναμικός, ανεξάρτητος αλλά και γνώστης της πραγματικότητας και των ορίων των κοινωνικών ρόλων. Συναρπαστικός στον ρόλο του Χριστού, ιλαροτραγικός ως γιατρός.

Ο Νικόλας Παπούλιας (Κόλιν) είναι η ενσάρκωση του ευαίσθητου παιδιού που δεν αποχωρίζεται την αθωότητα και την ανέμελη ζωή ακόμα και στην ενηλικίωση. Τρυφερή ψυχή και φλογερός εραστής που φτάνει στα άκρα, διατηρώντας το αναφαίρετο δικαίωμα να ζει στον κόσμο του. Βιώνει τη συντριβή της απώλειας, αλλά επιμένει να ζει και να ερωτεύεται.

Η Μαριτίνα Πάσσαρη (Ποντίκι, Ιζίς) είναι η γλυκιά και πονετική Ιζίς, γεμάτη κατανόηση και καλοσύνη. Είναι όμως και ένα χαρακτηριστικό ποντίκι που τρυπώνει στις ζωές και στις σκέψεις των ανθρώπων, που δεν εγκαταλείπει το πλοίο την ώρα που βυθίζεται και αποδέχεται με στωικότητα τη μοίρα που εκ των προτέρων γνωρίζει.

Η Ντόνα Πετροπούλου (Αλίζ, Αστυνομικός Ντάγκλας) είναι ένα στοργικό πλάσμα που παραδίνεται στον έρωτα άνευ όρων, γίνεται εκούσια ακόλουθος μιας αδιέξοδης πορείας και όταν βουλιάζει στην πλήρη απογοήτευση, όταν χάνει κάθε ελπίδα ευτυχίας, βάζει τους δικούς της τίτλους τέλους σε ό,τι της στερεί το δικαίωμα στη ζωή. Απολαυστική και ως όργανο της τάξης.

 

Συνοψίζοντας:

Πρόκειται για μια παράσταση που κινείται στα παράλληλα σύμπαντα του κόσμου όπως θα θέλαμε να είναι, του κόσμου που ως τώρα δεν ζήσαμε και του κόσμου όπως πραγματικά είναι. Σχολιάζει το εφικτό και το ανέφικτο, το ποθητό και το υπαρκτό, αλλά και την αιματηρή θυσία της αθωότητας στον βωμό της παράλογης σκοπιμότητας. Μια παράσταση που μας καλεί να επιλέξουμε τον τρόπο που επιθυμούμε να διανύσουμε με ίδια ευθύνη τη διαδρομή του πεπερασμένου κύκλου της ζωής.

 

Συντελεστές:

Συγγραφέας: Μπορίς Βιάν
Διασκευή, σκηνοθεσία: Μαριτίνα Πάσσαρη
Δραματουργική επεξεργασία: Η Ομάδα
Σκηνικά κοστούμια: Ευδοκία Βεροπούλου
Επιλογή μουσικής: Μαριτίνα Πάσσαρη
Μουσική: Στάθης Ιωάννου
Κίνηση: Αλίκη Καζούρη
Φωτισμοί: Ευδοκία Βεροπούλου
Φωτογραφίες: Θέμης Πανταζόπουλος
Οπτικό υλικό: Παύλος Πάσσαρης
Καλλιτεχνικός συνεργάτης /Βίντεο: Μάκης Φάρος
Επικοινωνία: Γιώτα Δημητριάδη

 

Διανομή (αλφαβητικά)

Αθανασία Κουρκάκη (Χλόη, Αστυνομικός Ντάγκλας)

Γιώργος Μπουφίδης (Τσικ, Ζαν Σολ Παρτρ, Ιερέας)

Στρατής Νταλαγιώργος (Νικολά, Γιατρός, Χριστός, Γάτος) ,

Νικόλας Παπούλιας (Κόλιν)

Μαριτίνα Πάσσαρη (Ποντίκι, Ιζίς)

Ντόνα Πετροπούλου (Αλίζ, Αστυνομικός Ντάγκλας)

 

Πληροφορίες:

Από 14 Απριλίου έως 2 Ιουνίου

Ημέρες και ώρες: Δευτέρα και Τρίτη στις 21:15

Τιμές εισιτηρίων: κανονικό 15, ατέλεια 7, early bird 12

Προπώληση:  https://www.more.com/gr-el/tickets/theater/o-afros-ton-imeron-tou-mporis-bian/

 

Διάρκεια: 90΄ λεπτά

Studio Μαυρομιχάλη, Μαυρομιχάλη 134

Τηλέφωνο 210 645 3330

 

 Πηγή πρώτης δημοσίευσης: Ο "Αφρός των Ημερών" στο fractal