Λεωνίδας Βουρδονικόλας - Σημειώσεις αϋπνίας - Κριτκή βιβλίου

 

Λεωνίδας Βουρδονικόλας

«Σημειώσεις αϋπνίας»

Συλλογή διηγημάτων από τις Εκδόσεις Καλειδοσκόπιο

ISBN: 978-960-471-318-9

 

“Tο να ονειρεύεσαι με ευκρίνεια βλάπτει τον ύπνο”

 

Γράφει ο Δημήτρης Φιλελές

 

Οι «Σημειώσεις αϋπνίας» του Λεωνίδα Βουρδονικόλα, γεμάτες ένταση και υπαρξιακή αγωνία, με βαθιές ανάσες που εκλιπαρούν για ζωή ή για ένα λυτρωτικό τέλος, με σκηνές που οι πρωταγωνιστές των ιστοριών ταλαντεύονται μεταξύ φωτός και σκότους ή ακροπατούν στην κόψη μιας ρωγμής αναποφάσιστοι για την οριστική τους επιλογή, με σουρεαλιστική ροπή απ’ όπου αναβλύζει η κωμικότητα του τραγικού και η τραγικότητα του κωμικού στοιχείου της καθημερινότητας, ανοίγουν μια ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα συνομιλία ανάμεσα στην εκδήλωση των φαινομένων που ορίζουμε ως ζωή, στην ενδιάμεση στάση, που ονομάζουμε ύπνο (κατά προτίμηση ονειρικό), και στην οριστική παύση τους, που έχουμε συμφωνήσει να αποκαλούμε θάνατο.

Ως έλλογα όντα αντιμετωπίζουμε τον θάνατο ως τον υπέρτατο φόβο. Ως άνθρωποι που βιώνουμε το βάρος των επιλογών μας και των κάθε λογής προβλημάτων, συχνά αντιλαμβανόμαστε το κλείσιμο του κύκλου ως απαλλαγή ή επιτέλους ανάπαυση. Όμως ούτε ο φόβος είναι λογικός, αφού ήδη γνωρίζουμε το προδιαγεγραμμένο τέλος, ούτε και η βίαιη ώθηση προς την έξοδο φαντάζει λογική όταν μια τέτοια επιλογή ανατρέπει στην πραγματικότητα τον νόμο της φύσης.

Ίσως η αϋπνία είναι μια κάποια λύση που «προσθέτει» χρόνο στον ήδη διαθέσιμο και πεπερασμένο, ενώ παράλληλα μας στερεί την ιδιαίτερη ομορφιά της προσομοίωσης του θανάτου μέσω του ύπνου και των ονείρων (πράξεις χωρίς συνέπειες), καθώς έχουμε τη δυνατότητα της επανόδου στη ζωή το επόμενο πρωί, αλλά και την εσωτερική φόρτιση με αισιοδοξία για αυτή· αυτός εξάλλου είναι και ο λόγος που ρυθμίζουμε αποβραδίς το ξυπνητήρι - επειδή πιστεύουμε ότι και αύριο θα βρισκόμαστε μεταξύ των ζωντανών.

Ο ύπνος όμως, ο δίδυμος αδελφός του θανάτου κατά την αρχαία ελληνική μυθολογία, γιος της Νύχτας και του Ερέβους, βγαίνει από τη φύση του πάντα νικητής και πολύ συχνά μας  επιφυλάσσει εκπλήξεις μέσω των ονείρων - άλλοτε τρομακτικών και προειδοποιητικών (κατά τις κρατούσες δοξασίες και ερμηνείες) και άλλοτε ευχάριστων και ερεθιστικών - που επιβεβαιώνουν ότι ακόμα και κατά τη διάρκεια της μικρής ή μεγάλης παρένθεσης διαθέτουμε την αίσθηση ότι είμαστε εν ζωή.

Αυτές οι ανθρώπινες προσεγγίσεις, οι απογειώσεις, οι αναταράξεις και οι απότομες προσεδαφίσεις, σχολιάζονται και εικονοποιούνται στα μικρής φόρμας αφηγήματα του συγγραφέα, με προσωπικό στίγμα γραφής, με λόγο εκλεπτυσμένο, στιβαρό και ενίοτε υποδόρια ειρωνικό, με μείξη της κυνικότητας στην οποία η πεζή πραγματικότητα ωθεί με τη σουρεαλιστική περιπαικτική διάθεση της ίδιας της ζωής, με ευρηματικότητα και πρωτοτυπία, με τρυφερότητα και ευαισθησία, με αληθοφάνεια και παραστατικότητα, με γοργή εξέλιξη και ελκυστική πειστικότητα, με έντονο το φαντασιακό στοιχείο και συγχωνεύσεις των χρονικών στιγμών, ώστε ο αναγνώστης να απολαμβάνει μικρές και ευχάριστες διαδοχικές εκπλήξεις.

Τα όνειρα, που εκτυλίσσονται στον χώρο που μεσολαβεί μεταξύ πραγματικότητας και φαντασίας, έχουν περίοπτη θέση στα διηγήματα. Ζητούν και αυτά το μερίδιό τους στη ζωή των ηρώων, επιμένοντας να είναι μέρος άλλοτε της αλήθειας και άλλοτε της ψευδαίσθησης, Να συμμετέχουν ισότιμα στη δράση, να αποσυμβολίζονται και να επιβεβαιώνονται με τον δικό τους τρόπο, για να αποδείξουν ότι είναι αναπόσπαστο μέρος του εαυτού μας, της καθημερινότητάς μας, αλλά και της αϋπνίας μας εν ύπνῳ. Και όσο πιο έντονη είναι η ευκρίνειά τους, τόσο περισσότερο «βλάπτει τον ύπνο», όπως διατείνεται ο συγγραφέας.

Από τις συγγραφικές αναζητήσεις, βέβαια, δεν θα μπορούσε να λείπει ο παντοδύναμος και παράφορος έρωτας, ο κινητήριος μοχλός της ζωής, που με ακαταμάχητη ορμητικότητα κατευθύνει τους ανθρώπους στο αντικείμενο του πόθου τους, άλλοτε δίνοντάς τους δύναμη για να αντιπαλέψουν τις αντιξοότητες που μοιάζουν στα μάτια των άλλων ανυπέρβλητες και άλλοτε παρακινώντας τους στην εθελούσια θυσία, προκειμένου να προσφέρουν παράταση ζωής σε εκείνους που αγαπούν. Μια επιπλέον απόδειξη ότι επιλογή μας είναι η ύπαρξη (και όχι η ανυπαρξία) είτε μέσω της φυσικής παρουσίας είτε μέσω της άσβεστης μνήμης.

Ολοκληρώνοντας την ανάγνωση των διηγημάτων, είναι εμφανές ότι ο κοινός συνδετικός κρίκος είναι, παρά τις περί του αντιθέτου εξάρσεις κάποιων χαρακτήρων, η αγάπη για τη ζωή. Ίσως όχι για τη ζωή τους όπως είναι, αλλά για μια ζωή όπως θα ήθελαν να είναι. Ίσως αυτή η διάσταση είναι που τους οδηγεί στη σκέψη του θανάτου (που και αυτόν κάποιοι τον θέλουν κομμένο και ραμμένο στα μέτρα τους), αλλά εν τέλει η ζωή είναι γλυκιά και η προτίμησή της αξίζει τον κόπο. Και αν για κάποιους από αυτούς ο θάνατος είναι αναπότρεπτος, φτάνουν στην επιλογή αυτή για να χαρίσουν ζωή. Γιατί η ομορφιά της είναι μοναδική και αξεπέραστη, γιατί είναι ένα δώρο που μας χαρίζεται άπαξ αλλά με την ευθύνη της προσωπικής διαχείρισης.

Επιπλέον, ο συγγραφέας αφήνει στον αναγνώστη ελεύθερο χώρο για προεκτάσεις της δικής του σκέψης - αν δεν τον προτρέπει ενδόμυχα προς αυτή την κατεύθυνση. Επιδιώκει αυτή την αόρατη δυναμική επικοινωνία, ανοίγει μια πόρτα διαλόγου όχι για να δοθούν απαραίτητα απαντήσεις, αλλά ίσως για να προκύψουν νέα αναπάντητα ερωτήματα, που ωθούν σε δημιουργική συνομιλία.

Οι συν-πάσχοντες από αϋπνία μπορούν να διαβάσουν τα διηγήματα, να απολαύσουν την πρωτοτυπία τους και να συνταξιδέψουν με τον πεισματάρη Λουκά και την αποφασιστική Ρόζα, με τον ορθολογιστή Κωνσταντίνο και την ευαίσθητη Μπέτυ, με τον έρωτα δίχως αύριο του Πάολο και της Φραντζέσκας, με τους φλογερούς και παράτολμους εραστές Ματίας και Όλια, αλλά και με τον αδιόρθωτο νεαρό Παύλο ή με την οπτασία του Τζορντάνο Μπρούνο... Και στη συνέχεια, αν δεν κλείσουν γλυκά τα βλέφαρά τους, να ακολουθήσουν τη συμβουλή του συγγραφέα: «Για να καταφέρω να κοιμηθώ, βγάζω τα μάτια μου και τα τοποθετώ σ’ ένα μικρό γυάλινο τάπερ, μέσα σε λιμνάζον υγρό φακών επαφής. Και αρχίζω να βλέπω πολύχρωμα όνειρα...».

 

Λίγα λόγια για τον συγγραφέα:

Ο Λεωνίδας Βουρδονικόλας γεννήθηκε το 1976 στην Αταλάντη Λοκρίδος. Είναι απόφοιτος του Τμήματος Δημόσιας Διοίκησης του Παντείου Πανεπιστημίου και κάτοχος Μεταπτυχιακού τίτλου σπουδών στη Ναυτιλία του Πανεπιστημίου Πειραιά. Παρακολούθησε για τέσσερα έτη την Σχολή Πυροδότησης Θεατρικής Γραφής του Θεάτρου Πορεία. Έχει γράψει την συλλογή διηγημάτων «Η Γίδα και άλλες ιστορίες της υπαίθρου» (Εκδόσεις Μπαρτζουλιάνος) και 8 θεατρικά έργα τα οποία είναι διαθέσιμα στο διαδίκτυο (openbook.gr). Από τις εκδόσεις Καλειδοσκόπιο κυκλοφορεί η συλλογή διηγημάτων του «Σημειώσεις Αϋπνίας» (2026). Το θεατρικό του έργο «Άργος 2101» βραβεύθηκε από το ευρωπαϊκό δίκτυο «EURODRAM» και το 2024 προτάθηκε για μετάφραση ως πρωτότυπο ελληνικό θεατρικό έργο. Ζει και εργάζεται στην Αθήνα.

Πηγή πρώτης δημοσίευσης: Οι Σημειώσεις Αϋπνίας στο fractal