Βαγγέλης Μανουβέλος - Οι έξι πλευρές του τριγώνου - Κριτική βιβλίου

 

Οι έξι πλευρές του τριγώνου

Μυθιστόρημα του Βαγγέλη Μανουβέλου

Εκδόσεις Επίκεντρο (2026), ISBN: 978-618-204-714-9

 

Μια διαδρομή από το υπερτροφικό “εγώ” στο λυτρωτικό “εμείς”

 

Γράφει ο Δημήτρης Φιλελές

 

Όσο το τρίγωνο αφορά τη γεωμετρία, οι πλευρές του και οι γωνίες του είναι αδιαπραγμάτευτα τρεις. Όταν όμως αυτό μετατοπίζεται στις ανθρώπινες σχέσεις, οι πλευρές μπορούν να γίνουν με ευκολία έξι (τουλάχιστον) και οι γωνίες του πολλαπλάσιες και αφόρητα σκοτεινές, ώστε έτσι να δικαιώνεται ο τίτλος “Οι έξι πλευρές του τριγώνου” του μικρού μήκους μυθιστορήματος του Βαγγέλη Μανουβέλου.

Αποφεύγοντας τα στερεότυπα και τις τυποποιημένες προσεγγίσεις, ο συγγραφέας επιχειρεί -και κατορθώνει- να αποδώσει τις ανθρώπινες σχέσεις στις πραγματικές τους διαστάσεις μέσα από ένα πλέγμα έξι βασικών χαρακτήρων (και μερικών παράπλευρων) αλληλοεξαρτώμενων και αλληλοσπαρασσόμενων, καθώς οι ζωές τους διασταυρώνονται είτε εξαιτίας της φυσικής επιλογής είτε λόγω των προσωπικών τους προτιμήσεων.

Με φόντο το αντιφατικό τοπίο της Κεφαλονιάς, όπως ακριβώς και οι ήρωες/ηρωίδες του (περισσότερο αντιήρωες), ο συγγραφέας στήνει ένα σκηνικό όπου οι άνθρωποι δεν έρχονται αντιμέτωποι τόσο με τους άλλους όσο με τον ίδιο τους τον εαυτό, με όσα έχουν πράξει ή δεν έχουν πράξει, με όσα έχουν επιμελώς αποκρύψει ή έχουν επίτηδες προβάλει, όχι για να μην πληγώσουν, αλλά για να μην αναγκαστούν να δώσουν μια (αναπόφευκτη τελικά) μάχη· ή και περισσότερες. Τα τρία σχηματικά ζευγάρια -η Μάρω και ο Σταύρος, ο Ορέστης και η Νάντια, ο Φάνης και η Αλεξία- είναι όψεις του ίδιου νομίσματος, που, όπως και το ανθρώπινο τρίγωνο, έχει πολύ περισσότερες από δύο.

Ο συγγραφέας με περισσή μέριμνα μας παραδίδει τους χαρακτήρες του εντελώς “γυμνούς”, αληθινούς και καθημερινούς, χωρίς ίχνος καθωσπρεπισμού και καλλωπιστική διάθεση με λειασμένες γωνίες. Οι αντιδράσεις τους είναι απολύτως φυσιολογικές, οι εντάσεις και οι πτώσεις τους, οι θυμοί και οι τρυφερές στιγμές τους, οι φόβοι και οι ανασφάλειές τους, οι παγιωμένες απόψεις τους, ανεβαίνουν αβίαστα στην επιφάνεια, καθώς άλλοτε πατούν γερά στη γη και άλλοτε -τις πιο πολλές φορές- μένουν μετέωροι.

Ταυτόσημος είναι και ο τρόπος που εκφέρουν τον λόγο, άλλοτε τραχύ, άλλοτε υπαινικτικό και άλλοτε βαθιά ερωτικό, ώστε πολύ συχνά, καθώς το μάτι τρέχει στο κείμενο, να σχηματίζει ο αναγνώστης την εικόνα του προσώπου, αλλά και την αίσθηση της στάσης του σώματος, της ψυχικής διάθεσης ή του τόνου της φωνής.

Διόλου τυχαίος και ο τρόπος γραφής. Σε καθεμία από τις είκοσι ενότητες ακούμε τη φωνή ενός από τους χαρακτήρες. Είναι ο λόγος του μαζί με την εικόνα που έχει σχηματίσει από την επαφή του με τον λόγο ή τις ενέργειες των άλλων. Στην πραγματικότητα διαβάζουμε συγκοινωνούντες μονολόγους που τέμνονται, αναζητώντας νομοτελειακά σημεία επαφής. Γιατί οι τομές είναι μόνιμα αιχμηρές και ανοίγουν χάσματα που παραμονεύουν να καταπιούν όσους βρεθούν στο χείλος τους. Κάποιος πρέπει να αποφασίσει να απλώσει το χέρι, κάποιος πρέπει να αποφασίσει να πιάσει το χέρι που του δίνεται. Μόνο που αυτό είναι απαραίτητο να γίνει όχι μόνο με αναγκαστική παραδοχή ή αποδοχή, αλλά με βαθιά κατανόηση που θα επιφέρει την ίαση των τραυμάτων.

Μήτρα που κυοφορεί τις εξελίξεις και κινητήριος μοχλός της πλοκής η κυρίαρχη μορφή της Μάρως· είναι η γυναίκα, η σύζυγος, η μητέρα, η ερωμένη, η σύμμαχος και η αντίπαλος, ο καταλύτης των γεγονότων που εκκινεί και ολοκληρώνει το αφήγημα.

Ένας γάμος που καταρρέει σαν ερειπωμένο σπίτι, αφημένο στη φθορά του αδυσώπητου χρόνου, με δύο συνένοχους θεατές (και κάποτε πρωταγωνιστές) στο ίδιο χιλιοπαιγμένο και αδιάφορο πλέον έργο. Μια γυναίκα που αφιερώνεται στην αυτοπραγμάτωσή της και ένας άντρας που βουλιάζει στην κατάθλιψη με  αυτοκαταστροφική μανία.

Ένα παιδί που μεγαλώνει μοναχικά, με την αγάπη να μην είναι επαρκής για να δημιουργήσει προστατευτικό δίχτυ,  ούτε να αντιμετωπίσει τις απεγνωσμένες αναζητήσεις της πολύμορφης σεξουαλικότητάς του, με τη βία να κυριαρχεί στην ψυχή και το σώμα του. Ένας δεσμός σαν χάρτινος πύργος με μια γυναίκα μεγαλύτερης ηλικίας, που δηλώνει με κάθε τρόπο έτοιμη να προσφέρει αγάπη με τη φρούδα ελπίδα της συναισθηματικής και ερωτικής ανταπόκρισης.

Ένας πολυγαμικός νεαρός άντρας, ανερμάτιστος και αδύναμος, με κληρονομημένες σεξιστικές συμπεριφορές, που τον ωθούν στα άκρα και καταλήγουν να γίνουν ο δυνάστης του. Και μια τρυφερή νεαρή κοπέλα που τα άλυτα οικογενειακά προβλήματα του παρελθόντος της την οδηγούν να γίνει έρμαιο ανάμεσα στη γοητευτική και αρπακτική ωριμότητα και στη νεανική ανωριμότητα και αναποφασιστικότητα.

Θα μπορούσαν όλοι αυτοί να είναι η εύκολη λεία, το αντικείμενο κριτικής του αφ’ υψηλού ιστάμενου συγγραφέα και δημιουργού τους. Όμως ο στόχος δεν είναι αυτός αλλά ο ακριβώς αντίθετος. Μηχανισμοί επιθυμεί να ενεργοποιηθούν, που θα αποκαταστήσουν την ισορροπία με ισοτιμία, θα προκαλέσουν την ανοιχτή συζήτηση χωρίς εγωπάθεια ή κρυφές σκέψεις, θα επιφέρουν την έντιμη υποχώρηση του υπερτροφικού “εγώ” απέναντι στο λυτρωτικό “εμείς”.

Γιατί η κάθε λογής κρίση -προσωπική ή κοινωνική-, όταν αναδύεται, δεν προκαλείται πρωταρχικά από όσους βρίσκονται απέναντί μας και τους κουνάμε υποτιμητικά το δάχτυλο, αλλά από όσες δυσλειτουργίες ή ελαττώματα εμείς δεν αποφασίζουμε να κοιτάξουμε στον καθρέφτη της ψυχής μας, να τα αποδεχτούμε με παρρησία και τουλάχιστον να προσπαθήσουμε να τα διορθώσουμε. 

Γιατί ως άνθρωποι, ως όντα συμβιωτικά και κοινωνικά, έχουμε να επιλέξουμε είτε να φάμε τις σάρκες μου ή να γλείψουμε τις πληγές μας. Και κάθε μας επιλογή θα συνοδεύεται από τα επίχειρα των πράξεών μας.

“Οι έξι πλευρές του τριγώνου” είναι ένα εύστοχο ψυχογραφικό έργο με εσωτερικότητα και προκύπτει ως βίωμα της εποχής μας. Είναι  μια συγγραφική φωνή ανυπόκριτης αλήθειας που ανατέμνει με χειρουργική ακρίβεια τη σύγχρονη ανθρώπινη πραγματικότητα, εισδύει σαν ακτίνα φωτός στα σκοτεινά σημεία του πυρήνα των ανθρώπινων σχέσεων και τείνει να προκαλέσει την ευεργετική σχάση. Ένα ανάγνωσμα σύγχρονο και απαιτητικό που προκαλεί και προσκαλεί τον αναγνώστη να αναμετρηθεί με ειλικρίνεια και με τη δική του πραγματικότητα. Ένα (μυθ)ιστόρημα που ανοίγει διάλογο αλλά και διαύλους επικοινωνίας που ξεκινούν από τις διαπροσωπικές σχέσεις, για να εξαπλωθούν κατά μήκος και πλάτος του κοινωνικού ιστού.

 

Λίγα λόγια για τον συγγραφέα:

Ο Βαγγέλης Μανουβέλος γεννήθηκε στον Πειραιά το 1979 και πέρασε τα πρώτα χρόνια της ζωής του στο Βανκούβερ του Καναδά. Εργάζεται στον τραπεζικό τομέα και διδάσκει οικονομικά και διαχείριση κινδύνων στο Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο. Παράλληλα, συνεργάζεται με το Εθνικό Κέντρο Δημόσιας Διοίκησης και Αυτοδιοίκησης σε προγράμματα εκπαίδευσης στελεχών του δημόσιου τομέα. Έχει συγγράψει βιβλία στους τομείς της ευρωπαϊκής διακυβέρνησης και της διαχείρισης κινδύνων. Διηγήματα και θεατρικά έργα του έχουν δημοσιευθεί σε λογοτεχνικά περιοδικά κι έχουν διακριθεί σε λογοτεχνικούς διαγωνισμούς. Οι έξι πλευρές του τριγώνου είναι το πρώτο του μυθιστόρημα.

Πηγή πρώτης δημοσίευσης: "Οι έξι πλευρές του τριγώνου" στο fractal