"Συγγνώμη Κύριε Μπέκετ" της Σοφίας Φιλιππίδου - θεατρική κριτική

 

Συγγνώμη Κύριε Μπέκετ

 

Γράφει ο Δημήτρης Φιλελές

 

Για δεύτερη συνεχόμενη θεατρική σεζόν ανεβαίνει με μεγάλη επιτυχία η θεατρική παράσταση «Συγγνώμη Κύριε Μπέκετ» της Σοφίας Φιλιππίδου στο «Μαγαζάκι της Τ3χνης» στα Εξάρχεια. Η πολυτάλαντη καλλιτέχνις, με τη διπλή ιδιότητα της συγγραφέως και της σκηνοθέτιδας,  μεταφέρει επί σκηνής το ομότιτλο θεατρικό της πόνημα, που κυκλοφόρησε τον Μάρτιο του 2025 από τις Εκδόσεις «Οδός Πανός» του Γιώργου Χρονά (ISBN: 978-960-477-714-3).

 

Εισαγωγικά:

Η συγγραφέας ως εξερευνήτρια με εξειδικευμένη γνώση εισδύει στο θεατρικό σύμπαν του Μπέκετ, μελετά την απελπισία, την απουσία της προσδοκίας, την έννοια του τίποτα και, όπως η ίδια χαρακτηριστικά αναφέρει στο επίμετρο του βιβλίου της, «αργά και βασανιστικά, με πολύ διάβασμα και πολύ γράψιμο (από τον Μάιο του 2024 μέχρι τον Φεβρουάριο του 2025)», με μια «συγγνώμη» ευγενικής διαφωνίας αποστασιοποιείται κινούμενη σε παραλληλία, για να δημιουργήσει τους ευφάνταστους δικούς της χαρακτήρες που δεν καθηλώνονται στην τυπική «συνομιλία» με τον νομπελίστα Ιρλανδό λογοτέχνη, αλλά κάνουν πολλά παραπέρα βήματα –όπως ταιριάζει στην ακατάπαυστη ροή της ζωής– μέσα από πρωτότυπες κωμικοτραγικές  καταστάσεις. Η υπαρξιακή αγωνία του σύγχρονου ανθρώπου, της μετά Μπέκετ εποχής, αποτυπώνεται μέσα από την παρωδία και τον επιφανειακό παραλογισμό αναδύονται άλλοτε πικρές και άλλοτε καυτές αλήθειες, σατιρίζοντας και απογυμνώνοντας την επιβεβλημένη κανονικότητα και δημιουργώντας ρήγματα με τον κοινά αποδεκτό αξιακό κώδικα των σύγχρονων δυτικών κοινωνιών. Οι κρίσιμες παρεμβολές του χορού της αρχαίας τραγωδίας και η επιλογή των σαιξπηρικών αποσπασμάτων, η άκαιρη (όχι όμως και άκυρη) εμφάνιση του Γκοντό αλλά και του φαντάσματος του ίδιου του Μπέκετ που δυστροπεί, αλλά και προβληματίζεται βαθιά, έρχονται για να δημιουργήσουν απρόοπτες αναστατώσεις. Όμως ένας από μηχανής βρικόλακας εμφανίζεται για να πει τις αλήθειες που αποσιωπούνται και να βάλει ίσως τα πράγματα σε μια τάξη με τον δικό του τρόπο.

 

Η υπόθεση:

Ένα ομόφυλο ζευγάρι ζει κυνηγημένο από τους εξολοθρευτές του σε ένα καμένο δάσος έξω από την πόλη. Όμως οι σύγχρονοι αυτοί παρίες δεν παύουν ούτε να αγαπούν, ούτε να ονειρεύονται, ούτε να ατενίζουν το μέλλον, αναζητώντας ακόμα απαντήσεις σε ερωτήματα διαχρονικά αναπάντητα. Μπροστά από τα μάτια τους παρελαύνουν οι «κανονικοί» άνθρωποι της πόλης με όλες τις ψυχοσωματικές δυσμορφίες και δυσλειτουργίες τους. Δυο κόσμοι που όταν συνυπάρχουν, οι αντιθέσεις κορυφώνονται αυτόματα, τα χάσματα είναι αυτονόητα αγεφύρωτα και η οποία προσπάθεια συμβίωσης είναι εκ των προτέρων καταδικασμένη σε αποτυχία. Γιατί το πρίσμα μέσα από το οποίο βλέπουν την ίδια εικόνα είναι εντελώς διαφορετικό· άρα και η ερμηνεία της ως πραγματικότητα.

Ωστόσο, μέσα από τη σάτιρα, τον αντίλογο στην κοινή λογική, την ποίηση και τη μουσική που κάνουν τον κόσμο αν όχι πιο όμορφο, τουλάχιστον πιο υποφερτό, την αποκάλυψη της κατάρας του Γκοντό, της λύσης των παρεξηγήσεων με τον Μπέκετ, αλλά και την υποστηρικτική από μηχανής παρουσία ενός βρικόλακα, οι χαρακτήρες κάνουν τις επιλογές τους, καταλήγουν στις αποφάσεις τους και παίρνουν τη ζωή τους στα χέρια τους. Και αυτόν τον λίγο αλλά τόσο πολύτιμο χρόνο που έχουμε και ονομάζουμε ζωή, δεν τον αφήνουν πλέον να κυλά σαν νερό μέσα από τα χέρια τους.

Μέχρι όμως να φτάσουμε στο τέλος της διαδρομής –ή την αρχή της επόμενης– έχουμε να δούμε και να ακούσουμε πολλά και σημαντικά· και καθένας ας τα αξιολογήσει μέσα από την εικόνα του κόσμου όπως την αντιλαμβάνεται εντός και εκτός του. Ας σταχυολογήσουμε: Μπορεί μια οικογένεια να είναι απλώς μυθοπλάστες της αγάπης; Ποιος τολμάει να πει πιστεύω ή δεν πιστεύω στον Θεό; Πόσο συναρπαστικό είναι να κοιτάζουμε μέσα μας; Είναι μήπως η ευτυχία κάτι απελπιστικά στιγμιαίο; Μπορεί η μητροκτονία να είναι μια πράξη άμυνας; Πώς μπορεί αυτός ο κόσμος να είναι δίκαιος; Ποιος αποδέχεται ότι είναι ο ταλαιπωρημένος δούλος μιας διεφθαρμένης εξουσίας; Πόσο πιθανό είναι μια χελώνα να αγαπήσει βαθιά έναν λύκο; Πόσο κοστίζει το τελευταίο αμερικάνικο όνειρο; Ο χαμένος παράδεισος και η απόδραση από την κόλαση είναι δυο όψεις του ίδιου νομίσματος; Είναι η τέχνη ασφυκτική χαρά; Πού τελειώνει η αλήθεια και που αρχίζει το ψέμα; Σε τι διαφέρει το θέατρο από τη ζωή; Τι θα ήταν το θέατρο χωρίς τη ζωή;

Όλα τα ερωτήματα (και άλλα πολλά) επί σκηνής και όλες οι απαντήσεις, αν υπάρχουν ή αν χρειάζεται να δοθούν, στην καθημερινή πράξη της ζωής.

 

Η παράσταση ως συνολική εικόνα:

Βαθιά γνώση, βαθιά αγάπη, επίπονη προεργασία, προσήλωση στον στόχο, σεβασμός στη θεατρική τελετουργία και στο κοινό είναι το μείγμα των συστατικών με το οποίο η Σοφία Φιλιππίδου δομεί το σκηνοθετικό της πλαίσιο και τοποθετεί τους χαρακτήρες της. Δίνοντας σημασία στη λεπτομέρεια, μας κάνει κοινωνούς όχι μόνο της αρτιότητας, αλλά κυρίως της τρυφερότητας με την οποία ντύνει τους ήρωές της και τους παραδίδει στο κοινό, για να τους αγαπήσει, να γελάσει, αλλά και να πονέσει μαζί τους. Γιατί γνωρίζει πολύ καλά ότι τα τραύματα είναι κοινά, όπως κοινός είναι και ο τρόπος αντιμετώπισής τους.

Αρωγοί της στο σκηνοθετικό έργο ο Παναγιώτης Σπύρου και η Θάλεια Θεοδωρίδου και στις ενδυματολογικές επιλογές η Νίνα Φωτιάδου.

Τα λιτά σκηνικά του Κώστα Φωτόπουλου διακρίνονται για την ευρηματικότητα και τη λειτουργικότητά τους, εξυπηρετώντας απόλυτα τις ανάγκες της παράστασης.

Οι φωτισμοί του Παναγιώτη Σπύρου συμπορεύονται με την εναλλασσόμενη συναισθηματική διάθεση των χαρακτήρων  είναι αθόρυβα παρόντες, κάνοντας παράλληλα ένα ζωηρό παιχνίδι με τις σκιές.  

Η μουσική των Μιχαήλ-Εφραίμ Τσουμπού και Σάββα Παριανού δίνει το δικό της ηχόχρωμα στην παράσταση, ανεβάζοντας τη διάθεση αλλά και  τους τόνους της αισιοδοξίας. 

 

Οι ερμηνείες:

Η ομάδα των ηθοποιών λειτουργεί πραγματικά ως ένα σώμα μια ψυχή. Αφοσιωμένοι στους πολλαπλούς ρόλους, τους υπηρετούν πιστά, τους ενσωματώνουν και δημιουργούν πάνω στη σκηνή ένα θεατρικό θαύμα.

Κάνουμε μια επιλεκτική αναφορά:

Ο Μάριος Καλογεράκης είναι ένας απελπισμένος Γκοντό, ένας παρών παντοτινά απών, μια γκροτέσκα τραγική φιγούρα, ένας αγανακτισμένος άνθρωπος (ίσως) καταδικασμένος να είναι σε όλους γνωστός επειδή παραμένει στην αφάνεια.

Ο Παναγιώτης Καλούδης, είναι ένας ονειροπόλος σχοινοβάτης που αιωρείται μόνο στο όνειρό του, καταδικασμένος από τη μητρική καταπίεση να γίνει ένας ακόμα «επιτυχημένος» επαγγελματίας και ένας ακόμα κατ’ ανάγκη οικογενειάρχης.

Ο Αποστόλης Κεπεσίδης, ο Κούκη, είναι λεπτός και τρυφερός, δοτικός και συγκρατημένα ρομαντικός, βλέπει την θετική πλευρά των πραγμάτων είναι λιτός και πρακτικός, σταθερός στις επιλογές του και πάντα έτοιμος να προασπίσει τον έρωτά του χωρίς μεγαλοστομίες. 

Η Κωνσταντίνα Λαμπροπούλου, ως μητροκτόνος γιος, προσφέρει μια συγκλονιστική κατάθεση ψυχής, σχηματίζοντας την τρυφερή εικόνα της αγάπης με την αγνότητα και την ανιδιοτέλεια που την αντιλαμβάνεται ένα παιδί.

Ο Λάμπρος Πρέντζας, ο Μπούκη, είναι η προσωποποίηση της παιδικής αθωότητας, της όμορφης άγνοιας του κινδύνου, της ονειροπόλησης, αλλά και της αθωότητας που καθρεφτίζεται συνεχώς στο βλέμμα του.

Η Ασημένη Τούντα, η χελώνα Μάγκι, μας συμπαρασύρει γλυκά στο αμερικάνικο όνειρό της και, ως κρυφή ερωμένη του λύκου, μας προσφέρει έναν συναρπαστικό κωμικοτραγικό επικήδειο.  

Ο Μιχαήλ-Εφραίμ Τσουμπός είναι ο πιο συμπονετικός και αγαπημένος λύκος της θεατρικής μυθοπλασίας με το ιδιόρρυθμο βάδισμα, τα εύηχα γρυλίσματα, τη γενναιοδωρία, αλλά και τις απρόσμενες ξεκαρδιστικές ατάκες του.

Η Ειρήνη Τσώλη είναι μια περσόνα πρωταγωνίστριας, με όλη την έπαρση και τη σκληρότητα που ταιριάζει σ’ εκείνη που παίρνει τον πρώτο ρόλο μαζί με πολλών χρωμάτων χάπια, επιβεβαιώνοντας την «κρυφή ομορφιά» της ταξικότητας ακόμα και στην τέχνη.

Η Ευτυχία Φραντζεσκάκη, ο ντετέκτιβ Πόε, μας χαρίζει ένα ποιητικό παραλήρημα του σύγχρονου παραλογισμού με κλιμακωτή εμφατικότητα και εμβόλιμες φράσεις που χτυπούν σαν σφυριά.

Η Νίνα Φωτιάδου είναι ο συναρπαστικά εκρηκτικός βρικόλακας με τα δύο πρόσωπα, καθώς το ένα εκτοξεύει σαρκαστικά τις σκληρές αλήθειες και το άλλο είναι ευάλωτο στις προσωπικές του ευαισθησίες και κυρίως στη μαγεία του θεάτρου.

 

Συνοπτικά: Ο θεατής γίνεται μέρος της παράστασης από την πρώτη στιγμή. Όσα λέγονται, όσα συμβαίνουν, όσα ανήκουν στο παρελθόν που δημιουργεί το παρόν και προδιαγράφει το μέλλον, όλα τον αφορούν. Όλα είναι μέρος της ίδιας του της ζωής. Γίνεται συμμέτοχος στο θαύμα που συντελείται επί σκηνής· εκεί που το θέατρο γεννιέται μέσα από τη ζωή και η ζωή τρέφεται από το θέατρο. Οι επί σκηνής χαρακτήρες έχουν ενσωματώσει ένα μικρό ή μεγάλο κομμάτι από τις ζωές όλων μας, από όσα βαραίνουν την ανθρώπινη ψυχή και πάντα αναζητά τρόπο να απαλλαγεί για να κάνει το επόμενο βήμα. Πρόκειται για μια παράσταση-σταθμό στο ελληνικό ρεπερτόριο του θεάτρου του παραλόγου, που η τροχιά της στο θεατρικό στερέωμα προβλέπεται μακρά.

 

Η ταυτότητα της παράστασης:

 

Σκηνοθεσία / Κοστούμια / Καλλιτεχνική επιμέλεια / Φωτογράφιση: Σοφία Φιλιππίδου

Μουσική: Μιχαήλ-Εφραίμ Τσουμπός, Σάββας Παριανός

Σκηνικά/Αφίσα: Κώστας Φωτόπουλος

Βοηθός Σκηνοθέτη / Φωτισμοί: Παναγιώτης Σπύρου

Β΄ βοηθός Σκηνοθέτη: Θάλεια Θεοδωρίδου

Βοηθός ενδυματολογικού: Νίνα Φωτιάδου

Μακιγιάζ: Στεφανία Ανέστη

Οργάνωση παραγωγής: Αποστόλης Κεπεσίδης

Επικοινωνία: Μαριάννα Παπάκη, Νώντας Δουζίνας

Νομική σύμβουλος: Μαίρη Φραγκιαδάκη ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΑΜΚΕ Τ3ΧΝΗ

Ερμηνεύουν: 

Μάριος Καλογεράκης, Παναγιώτης Καλούδης, Αποστόλης Κεπεσίδης, Κωνσταντίνα Λαμπροπούλου, Λάμπρος Πρέντζας, Ασημένη Τούντα,  Μιχαήλ-Εφραίμ Τσουμπός, Ειρήνη Τσώλη, Ευτυχία Φραντζεσκάκη , Νίνα Φωτιάδου.

 

Μαγαζάκι της Τ3χνης, Ν. Νοταρά 60. Εξάρχεια /Αθήνα

Παραστάσεις: Κυριακή στις 18:00, Δευτέρα στις 21:00.

Διάρκεια παράστασης: 105΄ λεπτά

Είσοδος/Κρατήσεις: Ελεύθερη είσοδος με προαιρετική συνεισφορά

Απαραίτητη η προκράτηση θέσεων (40 θέσεις)

στο email: magazakithst3xnhs@gmail.com

Πηγή πρώτης δημοσίευσης: "Συγγνώμη Κύριε Μπέκετ" στο fractal